Ayetullah Humeyni kimdir?


Musevi Humeyni; 24 Eylül 1902 yılında Humeyni şehrinde doğan İran İslam Cumhuriyet lideri ve kurucusu olan Fakih ve İmam Humeyni’dir. Asıl adı Ruhullah ve soyadı ise Mustafavi’dir. Fakat Musevi-yi Humeyni  olarak bilinen İmam Humeyni’nin babası o dönemin bilginlerinden (uleması) sayılan Seyyid Mustafa’dır. O dönemin hükümetine bağlı feodal güçler tarafından kendisi henüz beş aylık iken şehit edilmiştir ve babasının akrabaları katilin kısas edilebilmesi için Darul Hükümeye Tahran’a gitmişlerdir. Tabi ısrarları sonucu katilin kısası kabul edilmiştir.

Çocukluk dönemi Ayatullah Hansari’nin torunlarından olan annesi Hacer ve halası Sahibe’nin yanında geçmiştir. On beş yaşına geldiğinde ise hem annesi hem de halası vefat etmiştir. Daha çocuk yaşlarında iken dini eğitim almış ve medreselere gitmiştir. Bu dini medreselerde mantık, fıkıh ve usul, Arap dili ve edebiyatı  gibi dersler almıştır. Döneminin en bilgin hocaları olan Hac Mirza Necefi-yi Humeyni, Mirza Mahmut İftiharü’l Ulema, Ayetullah Şeyh Ali Muhammed Burucerdi, Ayetullah Abbas Eraki ve Ayetullah Muhammed Gulpaygani dersler almıştır.

1919’da Erak İlmiye Medresesine girmiştir ve burada birçok dersi de aldıktan sonra Kum İlmiye Medresesine geçiş yaparak ahlak ve felsefe dersleri almıştır. Bu dersleri de Hac Mirza Cevad Ağa Meliki-yi Tebrizi, Ebu’l Hasan Hakim Hazvini ve Ayetullah Muhammed Şahabadi ve Seyyid’in yanında almıştır.

hümeyni

Ayrıca Menkul Fıkıh ve Usul dersleri de almış ve bunları aldığı hocalar da şöyledir; Ayetullah Abdulkerim Hairi-yi Yezdi ve Ağa Mir Seyyid Ali Kaşani’dir. Bu dersleri okumuş fakat çok kısa sürede iyi bir başarı gösterdiği için İctihad (Muctehidlik) derecesi almıştır. Ayetullah Abdulkerim Hairi’nin Hicri 1339 yılında vefat etmesi ile Ayetullah Humeyni tehzibi nefs, felsefe ve ahlak dersleri vererek Kum’un ulemasından (bilginlerinden) biri olmuştur. İlerleyen dönemlerde de usul ve fıkıh derslerini vermede  ünlü hocalar arasına girmiştir. Yaşadığı dönemlerde Hükümet karşıtı olan kişilerle irtibat halinde olan ve genç yaşına rağmen Humeyni Amerika Birleşik Devletleri’nin kuklası Şah Rıza Pehlevi rejimine karşı mücadele etmeye çalışıyordu.

 

Ayetullah Hairi’den sonra Kum’da ileri gelen bilgelerden olan Ayetullah Şeyh Ali Muhammed Burucerdi’ye bir müddet güncel meseleler hususunda yardımcı olmuş olan İmam Humeyni, Burucerdi’nin de vefat etmesinden sonra İlmi çevrelerde ve Kum Medresesinde Ayetullah’il İzma olarak bilinmeye başlanmıştır.

1958 yılında Vilayet ve Eyalet Cemiyetleri’nin kurulması ve Şah’ın 6 maddelik tasarılarının ortaya çıkması ile Şah rejimine karşı şiddetli mücadelesini başlatmıştır. 1961 yılının 5 Haziran’ında ortaya çıkan kanlı olaylar sonunda rejimin aleyhine yaptığı konuşmalardan dolayı tutuklanmış ve Tahran’daki İşretdbad askeri ceza evine konulmuştur. Cezası bitmiş ve serbest kalmıştır. Ve 1 yıl sonra da Kapitülasyon tasarısı üzerine yaptığı aleyhine olan yoğun ve ateşli konuşma sonucunda tekrar tutuklanmıştır.

Fakat bu kez ceza evine konulmamış Türkiye’ye 4 Kasım 1965 yılında sürgün olarak gönderilmiştir. Bir süre sonra Humeyni Irak’a geçmiş ve Necef Kentinde 15 yıl gibi uzun bir sürgün başlamıştır. Bu sürgünde talebe yetiştirmekle meşgul olacaktır. Humeyni fırsatını bulduğu ilk anda Paris’e kaçmış 1979 1 Şubatta Şah’ın İran’dan kaçması ile Humeyni 15 yıllık sürgünün arkasından büyük bir karşılanma ile İran halkına bağımsızlık, İslam Cumhuriyeti ve özgürlük olgularını hediye olarak getirmiş ve İran’a geri dönmüştür.

Humeyni’nin dönüşü devrim gidişatını hızlandırmış 11 Şubat 1979 yılında başlattığı mücadele zaferle sonuçlanmış ve halkın da destek vermesi ile Şah rejimi tamamen ortadan kalkmıştır. Onun yerini İran İslam Cumhuriyeti almıştır. Humeyni İnkılap zaferinden hemen hemen 10 yıl sonra dört Haziran 1989 yılında Tahran’da vefat etmiştir.

   

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.