Balinalar hakkında bilgi » E-Kütüphane

Balinalar hakkında bilgi


Devasa büyüklükteki balinaların toplu şekilde karaya vurma sahnesini izleyenler görüntüleri kolay kolay unutamazlar.Bu intihar gibi hareketin sebebi ne olabilir ki? Durup dururken balinaların karaya vurma olayını bilim adamları henüz çözebilmiş değiller. Yine de en yaygın tahmin, balinanın yön bulma yeteneğinin zarar görmesi. Sebebi ise yönünü bulmak için kullandığı ses dalgalarının insanların denizlerde yaptığı çalışmalardan dolayı zarar görmüş olması.

Balinalar sadece karaya vurmaları ile akılda kalmaz. Onlar gezegenimizin en iri, en farklı, en hızlı, canlısıdır. Balinalar okyanusların hâkimidir. Onlar insanlar tarafından hep farklı özellikleriyle bilinirler. Yapılan araştırmalarda okudukça şaşırtıcı gerçeklere ulaşılmıştır. Gelin okyanuslardaki yüzen devlerin dünyasın beraber öğrenelim.

Vücut Yapıları Balinaların iki belirgin fiziki özellikleri insanlara benzer. Onlar da sıcakkanlıdır ve denizlerde yaşamalarına rağmen memeli bir hayvandır. Bunun yanında balina öyle güzel organlarla donatılmıştır ki, yılda bir defa dünyanın en soğuk bölgelerini dolaşmalarına rağmen bundan olumsuz etkilenmezler. Kutuplara da gitseler veya sıcak tropikal bölgelerde de yüzseler, vücut sıcaklığı hep aynıdır. 30 metre boy, 200 ton ağırlıkta olanları vardır. Yavru balinaların gelişimi uçsuz bucaksız su deryasının ortasında, annelerin memesinden en lüzumlu gıda olan sütü emerek tamamlanır.

Bu sevimli hayvancık o kadar iridir ki 60 fil veya 350 sığır rahatlıkla içine sığabilir. Ağzını açtığında bir kayıkla tayfalarını rahatlıkla yutabilir. Memeli olup akciğer solunumu yapmasına rağmen vücudu balık vücudundan farksızdır. Sıcakkanlı bir hayvan için denizde yaşamak sıkıntılı bir şeydir. Çünkü deniz koca bir çöl gibidir. İçecek hiçbir şey yoktur. Üstelik soğuktur. Suyun ısı iletimi yirmi dört kat daha hızlıdır. Büyük olmak işte burada işe yarar. Yüzey ile ağırlık arasındaki oranı azaltır.

 

Fakat bir balinanın hayatta kalmasında en büyük pay balinanın iç yağına aittir. İç yağının yoğunluğu deniz suyundan daha düşüktür. Bu yağ koruyucu bir palto ve can yeleği görevi görür. İspermeçet balinasının devasa kafası, sesi bir mürekkep balığını bile afallatacak bir alev topu gibi kullanabilir. Bu koca kafanın içindeki beyin, insan beyninin dört katı kadardır. Ayrıca burada dört ton (ispermeçet) bulunur. İnsanlar bu sıvıyı şanzıman sıvısı, lamba yağı ya da ruja parlaklık verici malzeme olarak kullanıyor.Balina ise konuşmak için kullanır.

Türleri İspermeçet, gagalı, katil balinalar ile yunuslar dişli balinalardandır. Mavi balina, kambur balina, Grönland balinası (kutup balinası), Fin balinası dişsizdir. Dişli olan balinalar çeşitli balıkları avlarlar. Dişi olmayan balinaların ise damaklarında 300’e yakın pul vardır. Bu pulların kenarlarından, ağzın içine doğru sarkan, uzu ve sert kısımlar bulunur. Bunlar süzgeç vazifesi görürler.

Nasıl görürler?

Araştırmacılar uzun süre balinaların denizin dibinde nasıl yol aldıklarını araştırdılar. Her ne kadar derinliklerde görme pek işe yaramasa da, balina önüne çıkan çeşitli cisimlere çarpmadan nasıl hareket ediyordu? Yapılan araştırmalar da görüldü ki balinalar, tam donanımlı teknik bir cihaz gibi, su içinde hızla yayılan ses dalgalarını hissedebiliyorlar. Su içerisinde yayılan bu dalgalar, etraftaki cisimlere çarpar, yansıyarak tekrar balinaya döner. O da dönen ses dalgalarından, nerede ve nasıl cisimler bulunduğunu anlar. Böylece karşısındaki küçük bir balıktan haberdar olduğu gibi, yanındaki kayalıkların farkına varır.

Suda ses dalgaları karadakinden dört kat daha hızlı yayılır. Balinalar da bu özelliği kullanarak okyanusu kendileri için son derece karmaşık bir iletişim ağına çevirmişlerdir. Balina sesi, tek bir hayvanın çıkarabileceği en yüksek sestir. Bazı bağrışlarının frekansı o kadar yüksektir ki binlerce kilometre uzaklıktan bile duyulabilir. Kambur balinanın yarım saat süren şakımaları bazı kurallara tabidir. Bu şakımalar rastgele bağrışmalar değildir. Onlar seslerini belli sistem içinde kullanılırlar.

Milyonlarca farklı veri parçacığını bir ses bütünü içerisinde bir araya getirebilirler. Hatta balinalar yaşadıkları yerlere göre farklı lehçeler dahi kullanır, farklı yerlerde yılın farklı zamanlarında farklı sesler çıkarırlar. Nefes alması gerekir.

Suyun altında bu nasıl olur?

Balina su altında olsa bile bizim gibi nefes almaya ihtiyaç duyar. Diğer balıklar gibi gerekli olan oksijeni sudan temin etmez. Bu bakımdan, su altında devamlı kalamaz. Zaman zaman su yüzeyine çıkarak gerekli oksijeni alır. Ama vücudu suyun altında uzun kalabilme kabiliyetine sahiptir. Tecrübeli bir dalgıç bile, su altında soluğunu ancak birkaç dakika tutabilirken, dişsiz balinalar, kırk dakika nefes almadan su altında kalabilir. İspermeçet balinası ise bir saat nefes almayabilir. Ancak soluk alması için başını sudan dışarı çıkarmaya ihtiyaç duymaz. Çünkü başının üst tarafında türlere göre bir veya iki tane soluk deliği vardır.

Balinalar neden karaya vururlar?

Balinaların  toplu halde kıyıya vurma sebebi araştırılırken, bilim adamları bazı özellikler üzerinde durmuşlardır. Uzun süredir  zerinde çalışılmasına rağmen tam bir netice alınamamıştır. Ancak yine de birkaç sebep üzerinde durulmaktadır. Balina sürüsü bir hastalığa yakalanmış olabilir. Bundan dolayı toplu bir şekilde karaya vurabilirler. Denizlerdeki insan faaliyetlerinin deniz hayvanlarının yön bulma özelliğini olumsuz yönde etkilediği için de yanlışlıkla güzergâhlarını karaya çıkartabilirler.

Bunun yanında bilim adamlarının başka bir iddiaları da var. O da küresel ısınma neticesinde sıcak su akımlarının değişmiş olabileceği. Ve bir de şehirlerden yansıyıp denize vuran ışıkların, gemilerin çıkardıkları seslerin, balina ve yunusların yön bulma duyusunu olumsuz etkilemiş olabileceğini tahmin etmektedirler

Balinaların ilginç özellikleri

  •  Mavi balina şuan yaşayan en büyük vücuda sahip canlı olarak kabul edilir.
  •  Yeni doğmuş bir mavi balina yavrusu dişi bir fil ağırlığındadır.
  • Bir balinanın kalbi, bir otomobil büyüklüğüne ulaşabilir. Ve günde 7500 litre kan temizler. Bir seferde 225 litre kan pompalayabilir.
  •  Balinaların atar damarı beş yaşında ki bir çocuğun rahatlıkla yüzebileceği büyüklüktedir.
  •  Mavi balinanın dilinin ağırlığı, bir filin ağırlığı kadardır.
  •  Nefes almak için yüzeye yaklaştıklarından derilerinde güneş yanıkları görülebilir.
  • Günde ortalama 3 ile 3,5 ton yiyecek tüketebilirler.
  • Yarım saatten fazla çıkarttıkları ilginç seslerle haberleşirler.
  • Diğer balıklar kuyruklarını sağa sola hareket ettirerek yüzdükleri halde balinalar kuyruklarını yukarı aşağı hareket
    ettirerek yüzerler.

 

   

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.