Baş Dönmesi – Baş Dönmesinin Nedenleri ve Tedavisi


Baş dönmesi nedir?

Baş dönmesi bir hareket ilüzyonudur. Çevrenin çark gibi dönmesi şeklinde hastalar tarafından algılanır ve beraberinde müthiş bir korku ile beraber seyreder. Genellikle hastalar; bir endişe hali, terleme, bulantı, kulak çınlaması, baş ağrısı gibi yan belirtileri ve bulguları da birlikte gelebilirler.

Ancak baş dönmesi dediğimiz zaman aslında başka şeyler de anlatıyor bazen hastalar. Bunlar nedir; dengesizlik hissi, düşecek gibi olma hissi, yalpalama hissi, bir sandalda sallanıyormuş gibi olma hissi gibi bazı belirtiler de hastalar tarafından doktora baş dönmesi şeklinde anlatılmaktadır. Aslında doktora gidildiğinde buradaki belirtinin ne olduğunun gerçek anlamda anlatılması gerekir. Oysa genellikle yapılan hata, baş dönmesi dendiğinde çevrenin dönmesi değilde daha çok dengesizlik hissinin anlatılması şeklinde de belirtilmektedir. Dolayısıyla her iki belirti, yani baş dönmesi ve dengesizlik hissi diye bahsedeceğimiz diğer belirtiler, farklı farklı hastalıklarda farklı tanıları bizlere getirebilmektedir.

Baş dönmesinin nedenleri neler olabilir?

Baş dönmesinin sayısız nedenleri vardır. Nörolojik, kulak burun boğazla ilgili, dahiliye veya kardiyolojik nedenler bunlar içinde sayılabilir. Tabi hastanın vereceği hastalık öyküsü baş dönmesinin şekli, süresi ve beraberinde gözlendiği diğer belirtiler ile birlikte, doktor tanıya doğru yavaş yavaş yaklaşacak ve bununla ilgili hangi branşı ilgilendiriyorsa o branştaki hastalıkları, tanıları düşünecektir.

Örneğin; nörolojik nedenleri saymak gerekirse beyin sapında bir denge sinirinin çekirdeklerinin yer aldığı veya beyinciğin yer aldığı bölgede bulunan damar tıkanıklıkları, kanamalar ya da iltihabi hastalıklar baş dönmesi ve denge bozukluklarının en önemli nörolojik nedenlerinden bir tanesidir. İç kulakla ilgili bazı yapılar ki, iç kulakta denge organı bulunmaktadır. Burayla ilgili yine iltihabi nedenler buradaki sıvının basıncındaki değişiklikler ya da buradaki kanallarının içindeki kristallerin yer değiştir meside yine şiddetli baş dönmelerine neden olabilmektedir. Örneğin tansiyondaki değişiklikler tansiyonun hem düşmesi hem yükselmesi de böyle bir baygınlık hissi, hafif bir dengesizlik ve beraberinde bir baş dönmesine de neden olabilmektedir. Özetle belirtmek gerekirse, baş dönmesi birçok hastalıkta ve birçok branşı ilgilendiren, bir çok rahatsızlıkta ortaya çıkabilen önemli bir bulgudur.

Baş dönmesini azaltmak için ne yapılabilir?

Aslında yapılacak birçok şey olsa da bu tanıya göre değişir. Örneğin denge kanallarında halk arasındaki tanımla kristal kayması denilen ve bizim iyi huylu pozisyonel baş dönmesi diye tanımladığımız baş dönmelerinde her türlü hareket baş dönmesini başlatma nedir. Bu nedenle hastanın başını sabit tutması baş dönmesini engelleyecektir. Ancak bu bir tedavi değil sadece o anda hastayı rahatlatmak için yapılacak bir şeydir.

Baş dönmesinin nedenleri eğer beyinle veya santral nedenler dediğimiz nörolojik nedenlerden kaynaklanıyorsa, o zaman sabit bir noktaya bakmak baş dönmesini arttıracaktır. Oysa Periferik nedenler dediğimiz iç kulaktan ya da denge sinirinden kaynaklanan baş dönmesinde ise sabit bir noktaya bakmak baş dönmesini baskılar ve daha çabuk geçmesine neden olur. Özetle baş ve bedenin bütün hareketleri aslında baş dönmesini arttırmaktadır. Başı dönen hastalar zaten kendileri hem başlarını hem gövdelerini sabitlemeye çalışırlar ki baş dönmeleri daha azalsın daha rahat etsinler. Eğilmek, kalkmak, başın yukarı kaldırılması, yatarken sağa sola dönmek, her türlü beden ve baş hareketi baş dönmesini arttırabilir.

Baş dönmesinin sebebini bulmak için ne tür tetkikler yapılır?
Baş Dönmesi
Baş Dönmesi

Birçok tetkik olmasına rağmen hastanın vereceği öykü, bizim bu tetkikleri seçmemiz neden olacaktır. Baş dönmesinin süresi beraberinde olduğu diğer bulgu ve belirtiler, bizi hemen direkt tomografi ya da emarla bir araştırmaya yöneltebileceği gibi, diğer daha basit incelemelerle araştırmaya başlayabiliriz. Örneğin kan tetkikleri yapılabilir, işitme testleri yapılabilir, iç kulakla ilgili veya denge siniri ile ilgili bazı ölçümler yapılabilmektedir. Bunların bütün temelinde göz hareketlerinin kaydı da önemlidir. Göz hareketlerinin kaydı ve incelenmesi, yorumlanması bize baş dönmesinin nedenleri konusunda çok önemli bilgiler sağlamaktadır. Örneğin; beyinden mi, beyincikten mi kaynaklanıyor, beyin sapından mı, denge sinirinde mi bir problem var, iç kulakta mı bir problem var, göz hareketlerini inceleyerek bu nedenlere doğru yönelebilir ve tanıya doğru gidebiliriz.

Baş dönmesi tipleri nelerdir?

Baş dönmesinin aslında farklı farklı tipleri yoktur ama, sınıflamak gerekirse en önemli sınıflama bence zamanlamadır. Yani sizin başınız döndüğünde bu baş dönmesi ne kadar süre devam edip geçiyor, örneğin saniyeler ile mi devam ediyor, dakikalarla mı yoksa birkaç saat devam edip geçen bir baş dönmesi midir. Dolayısıyla baş dönmesinin tiplerini burada ayırt etmek mümkün. Çünkü zaman önemli. Baş dönmeniz ne kadar sürüyorsa onun karşılığında düşündüğünüz hastalıkta yine başka olacaktır.

Dolayısıyla zaman birinci kriterdir. İkincisi, baş dönmesi tiplerini ayırırken beraberinde olan diğer belirtiler de onun çeşitlerini göstermektedir. Kulak çınlaması var mı, bulantı kusma var mı, ya da bir yüzünüzde, kolunuzda uyuşmalar oluyor mu, dengeniz bozuluyor mu, bunların her birinin baş dönmesine eklenmesiyle yine farklı tanılar düşünülebilmektedir. Örneğin; iç kulakla ilgili bir rahatsızlığı düşüneceğiz ya da beyin sapındaki bir kansızlık atağını mı düşüneceğiz, bir beyin kanaması mı yoksa belli bir urumu düşüneceğiz, bütün bunlar baş dönmesi ile beraber olan diğer belirtilerin birlikte yorumlanması ile bizi tanıya götürmektedir.

Hangi sıklıktaki baş dönmeleri sorun olarak kabul edilir?

Aslında bir defa bile olsa baş dönmesi sorundur. Ne kadar sık olursa tabi hastayı ne kadar rahatsız ederse o kadar da çok sorun olmaktadır. Ancak; doktorlar açısından sorun yani önemli hayati bir tehlike yaratan baş dönmesi ya da hayatını çok etkilemeyen yani hayati anlamda etkilemeyen ciddi tanıları olmayan baş dönmesi açısından baktığımız zaman, sayı önemli değildir.

Örneğin; bir kere kişinin başı döner beyin kanaması geçirmiştir ve çok ciddi bir durumdur, ya da birçok kere başı döner örneğin iç kulaklarda yarım daire kanalları ile ilgili bir hastalıktır. Pozisyonel baş dönmesi dediğimiz baş dönmesi günde birçok kere devam eder. Hayati önemi yoktur. Gerçekten hastanın yaşam kalitesini bozmuştur ancak hayati önemi yoktur. Dolayısıyla sıklık önemli değildir. Her bir baş dönmesi hastanın yaşam kalitesini çok bozduğu için günlük yaşamı da çok etkilediği için bir defa dahi olsa önemli bir şeydir ve en kısa sürede en yakın bir hekimle konuşmak ve başvurmak gerekmektedir.


E-posta hesabınız yayımlanmayacak.