Bir kara delik ne kadar büyüyebilir?


Son 10 yılda bilim insanları, çoğu büyük galaksinin kalbinde dev kara deliklerin olduğunu düşünüyor. Bizim kendi galaksimiz olan Samanyolu galaksisinin merkezinde de 4 milyar güneş kütleli dev bir karadelik bulunuyor. Karadelikleri tespit etmek o kadar kolay olmasa da galaksinin merkezine yakın yıldızların son derece hızlı hareket etmeleri karadeliklerin varlığını doğruluyor.

Örneğin bu yıldızlardan biri olan S2 isimli yıldız gözlemlenemeyen bir cisim etrafında 11 yılda tamamladığı bir dolanım hareketi yapıyor. Yakınımızdaki süper dev eliptik galaksi M87’nin 6 milyar güneş kütleli bir karadeliğe sahip olduğu tahmin ediliyor. Başka uzak galaksilerin belki daha büyük karadelikleri olabilir. Bu noktada bir karadeliğin ne kadar büyük olabileceği sorusu akıllara geliyor.

Kara delik.

Leicester Üniversitesi Fizik ve Astronomi bölümünden Profesör Andrew King “bir karadelik ne kadar büyüyebilir?” sorusunun cevabını içeren makalesini Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (MNRAS) dergisinde yayınladı.

Leicester Üniversitesi araştırmacıları tarafından yapılan bir araştırmaya göre; galaksinin merkezindeki kara delikler kendilerini besleyerek ayakta tutan gaz disklerini kaybetmeden önce, güneşin kütlesinin 50 milyar katında kütleye erişiyorlar. Profesör King galaksilerin merkezinde bulunan süper kütleli ve çevresinde gaz diskleri içeren kara delikleri inceliyor ve karadeliklerin maksimum kütlelerine eriştikten sonra ise bir gaz diski oluşturarak bu kütleyi kaybetmeye başlayacağı sonucuna ulaşıyor. Kara deliği besleyen gaz diski enerji kaybedebilir ve içeri doğru çökebilir fakat bu diskler oldukça istikrarsız ve yıldızlar içinde yok olmaya eğilimlidir.

Araştırma, disksiz bir kara delikte büyümenin durduğunu gösteriyor. Bunun anlamı da kabaca 50 milyar güneş kütlesinin karadelik kütlesinde bir üst limit olduğudur. Sonrasında ise kara deliği büyütmenin 2 yolu var, ya içine bir yıldız düşecek ya da başka bir kara delikle birleşecek.

Profesör King’e göre keşfin önemi şu ki, daha önce astronomlar kara delikleri içlerine düşen gaz disklerinin yaydığı bol miktardaki radyasyonu gözlemleyerek keşfetmişlerdi. Bu yöntem bu noktada işe yaramayacak çünkü kütlesel limitine erişmiş bir karadelikte görülebilir gaz diskleri olmayacak.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.