Büyüleyici Kuzey Işıklarının Oluşumu


Kuzey ışıkları diğer adıyla aurora borealis, onu görenleri büyüleyen bir görüntü sunuyor. Peki bu göz kamaştırıcı doğal fenomene neden olan şey nedir? Nedeni, Güneş Sistemi’nin merkezinde yer alan güneştir. Güneşin birçok manyetik alanı, kendi ekseni etrafında döndükçe bozulur ve bükülür. Bu alanlar bir araya gelince, patlar ve güneş lekelerini oluştururlar. Genellikle, bu güneş lekeleri çiftler halinde ortaya çıkar; en büyüğü Dünya çapının birkaç katı olabilir.

Güneşin merkezi sıcaklığı, 15 milyon santigrat derecedir. Yüzeyindeki sıcaklık yükselip alçaldıkça, güneş kaynar ve kabarır. Parçacıklar, yüzeydeki güneş lekesi bölgelerinden kaçar ve güneş rüzgarı olarak bilinen plazma parçacıklarını uzaya fırlatır. Bu rüzgarların gezegenimize ulaşması yaklaşık 40 saat sürer. Bu durum, aurora borealis olarak bilinen büyüleyici gösterilere neden olur.

Auraralar yalnızca Dünya’da değil, güneş sistemimizdeki diğer gezegenlerde de görülür. Güneş sistemimizdeki Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gibi gaz devlerinin her biri kalın atmosferlere ve güçlü manyetik alanlara sahiptir ve her birinin auroraları vardır. Ama bu auroralar farklı koşullar altında oluşturuldukları düşünüldüğünde, Dünya’dakinden biraz farklıdır.

Parçacıklar ve Kutupsal Çekim

Dünya, bildiğimiz gibi geleceğini tehdit edebilecek uzaydan gelen radyasyon ve diğer manyetik dalgalara sürekli maruz kalmaktadır. Çoğu zaman, gezegenimizin kendi manyetik alanı, güneşten gelenler de dahil olmak üzere, potansiyel olarak zararlı ışınları ve parçacıkları saptırmak için mükemmel bir iş yapar. Parçacıklar, Dünya’nın manyetik kalkanından geçerken, atomların ve oksijen, azot ve diğer elementlerin molekülleriyle karışarak gökyüzünde göz kamaştırıcı ışık görüntülerini sağlar.

Dünyanın Kuzey Yarımküre’deki auroralara aurora borealis denir. Güney Yarımküre’deki Antarktika göklerini aydınlatan auroralar ise, aurora australis olarak bilinir.

Renkler Nasıl Oluşur?

En sık aurora borealis ile ilişkilendirilen renkler pembe, yeşil, sarı, mavi, menekşe ve nadiren görülen turuncu ve beyazdır. Tipik olarak, parçacıklar oksijenle çarpıştığında, sarı ve yeşil üretilir. Azotla etkileşim halinde ise kırmızı, mor ve nadiren mavi renkler üretir.

Çarpışma türü gökyüzünde görünen renklerde fark yaratır; atomik azot mavi ışığa neden olurken, moleküler azot mor renkle sonuçlanır. Renkler rakımdan da etkilenir. 150 mil (241 km) yüksek  alanlarda genellikle yeşil renk, 150 milden yüksek alanlarda kırmızı, 60 milden yüksekte mavi, mor veya menekşe rengi ışık gösterileri oluşur.

Bu ışıklar, statik bir ışık bandı olarak veya güneş patlamaları  güçlü olduğunda sürekli değişen rengin dans eden bir perdesi olarak ortaya çıkabilir.

Kuzey Işıkları Nerelerde Görülür?

Kuzey ışıklarını görmek için en iyi yerler Alaska ve kuzey Kanada‘dır. Norveç, İsveç ve Finlandiya da mükemmel görüş noktaları sunar. Özellikle aktif olan güneş parlaması dönemlerinde ışıklar, İskoçya‘nın tepesinde olduğu kadar güneyde ve hatta kuzey İngiltere‘de görülebilir.

Ne Zaman Görülür?

Kuzey ışıkları her zaman mevcuttur, ancak kış aylarında onları izlemenin en iyi zamanıdır. Eylül, Ekim, Mart ve Nisan ayları da aurora borealis’i görmek için en iyi aylardan bazılarıdır.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.