Empresyonizm (İzlenimcilik) Nedir?


Empresyonizm 19. Yüzyılın sonlarına doğru Fransa’da etkileri görülmeye başlanan bir akımdır. Bu akım, resim, edebiyat ve müzik alanında etkili olmuştur. Empresyonizm akımının öncüsü sanatçılar, eserlerinde direkt olarak çevrelerindeki varlıkları değil; bu varlıkların kendilerinde bıraktığı izlenimi aktarmıştır. Bu yüzden bu akım İzlenimcilik olarak da adlandırılmaktadır. Akımda, somut şeylerden çok soyut ifadelerin üzerinde durulmakta; eserlere gerçeklikten ziyade duygu ve düşüncelerin yansımaları aktarılmaktadır.

Empresyonizmde nesnellik ve akılcılık geri planda kalmaktadır. Empresyonizm akımı etkili olduğu dönemde oldukça başarılı olmuştur. Akımın ilk temsilcileri; Monet, Sisley ve Cezanne olarak bilinmektedir. Empresyonist yazarlar ve empresyonizm akımının etkileri ile oluşturulan eserler günümüzde de halen büyük ilgi görmektedir. Eserlerin yoğun duygularla meydana getirilmiş olması okuyucu etkileyen ve sürükleyen yegane sebeplerden biridir. Bu eserler, yazıldıkları günden bugüne üzerinden uzun yıllar geçse de içerdiği yoğun duygular sayesinde etkilerini hala sürdürebilmektedir.

Empresyonizm (izlenimcilik) akımı, sanatta büyük bir devrim olarak değerlendirilmektedir. Sonrasında çıkan tüm akımlar empresyonizmden etkilenmiştir. Empresyonizm akımının temsilci olan sanatçılar da birbirinden büyük ölçüde etkilenmişlerdir. Ünlü temsilcilerin empresyonist takipçileri de eserlerinde bu etkiyi yansıtmaya çalışmışlardır. Bazı akımların doğumu da empresyonizm sayesinde olmuştur. Diğer akımlar üzerinde olumlu ya da olumsuz değişik etkiler göstermiştir. Ayrıca bu akımın, farklı kültürlerde farklı etkileri görülmüştür. Bu etkiler geçmişten günümüze kadar etkilerini hala göstermektedir.

Empresyonizm (İzlenimcilik) Akımı Özellikleri

Bu akımın en önemli özelliği eseri oluşturan kişilerin dış dünyada gördüklerini gözlemleyerek gerçekteki gibi değil, kendisinde oluşturduğu izlenimleri betimlemesiyle yansıtmasıdır. Eserlerinde dikkat çeken en büyük özellik gördükleri dış dünyanın iç dünyaları ile yoğrularak anlatılmasıdır. Eser sahiplerinin iç dünyalarına dair çok şey anlatır ve eser sahiplerinin hayalleriyle şekillenir. Empresyonizm akımı ile meydana gelen eserlerin içerisindeki duygu yoğunluğu, eseri oluşturan yazar, ressam veya besteciye göre değişiklik göstermektedir. Bu eşsiz eserler şüphesiz yaratıcısından izler taşımaktadır.

Resimde Empresyonizm

Empresyonizm akımı ilk olarak resimde görülmeye başlanmıştır. Bu akım, resimde kişilerin duygu ve düşüncelerini rahatça ifade etme tuvaline yansıtma biçimi haline gelmiştir. Empresyonizm demek özgürlük demektir. Bu yüzden empresyonizmin temsilcisi ve takipçisi olan sanatçılar hiçbir kurala bağlı kalmadan eserlerini meydana getirmişlerdir. Bu yüzden empresyonist akımın etkileri ile meydana gelen resimlerde renklerin özgünlüğü ve özgür fırça darbeleri dikkat çekmektedir. Resimde empresyonist etki renklerden sonra ışıkla da alakalıdır. Günün herhangi bir saatindeki herhangi bir ışık açısı, ressam tarafından farklı algılanarak eserine bambaşka bir ifade olarak yansıyabilmektedir.

Empresyonist etkiler ile yaratılan tablolarda direkt olarak olaylar veya objeler yer almaz. Eserlerin yaratıcısı ressamlar objelerin veya olayların kendilerinde meydana getirdiği duyguları, izlenimleri tablolarına yansıtmışlardır. Direk gerçeklikten ziyade, gerçeğin duygu ve düşüncelere yansımalarını tablolar üzerinde göstermeyi tercih etmişlerdir. Empresyonizm ile beraber gerçeklik yorumun gölgesinde kalmıştır. Ünlü ressam Van Gogh empresyonist akımın öncüsü olan ressamlar arasında yer almaktadır. Van Gogh’un en önemli eserlerinden “Yıldızlı Gece” tablosu bu akımın etkileri ile tuvale dökülmüştür.

Empresyonizm (İzlenimcilik) Akımının Resimdeki Temsilcileri

Claude Monet

Pierre Augusto Renoir

Van Gogh

Taulouse Leatrec

Alfred Sisley

Paul Cezanne

Camille Pissarro

Gustave Caillebotte

Berthe Morisot

Edgar Degas

Edebiyatta Empresyonizm

İlk olarak resimde görülen empresyonizm etkilerini daha sonra edebiyatta göstermeye başlamıştır. Empresyonizmle beraber edebiyatta da dış dünya olduğu gibi değil hayallerle süslenerek, izlenimlerle özgürce anlatılmaya başlanmıştır. Empresyonist etki ile beraber şiirlerde biçim, uyak ve ölçü gibi kurallara uyulmadan sadece duygulara önem verilmiştir. Sanat sanat içindir” anlayışı benimsenmiş; şiir ve tiyatroda birçok eserde bu anlayış ve etkileri devam etmiştir.

Empresyonizm (İzlenimcilik) Akımının Edebiyattaki Temsilcileri

  • Arthur Rimbaud
  • James Joyce
  • Rainer Maria Rilke
  • Paul Verlaine
  • Concourd Kardeşler

Türk Edebiyatında Empresyonizm (İzlenimcilik)

Türk Edebiyatında çok net olarak empresyonizmin örneklerini görmek pek mümkün olmamıştır. Ancak bazı ünlü Türk Edebiyatçılar ve eserlerinde empresyonist etkilere rastlanmaktadır. Bu yüzden bu yazarlar Türk Edebiyatında empresyonizmin temsilcileri olarak ifade edilmektedir.

Empresyonizm (İzlenimcilik) Akımının Türk Temsilcileri

  • Cenab Şehabettin
  • Ahmet Haşim
  • Cahit Sıtkı Tarancı
  • Ahmet Hamdi Tanpınar
  • Ahmet Muhip Dıranas

Empresyonizm (İzlenimcilik) Akımının Önde Gelen Eserleri

Cloud Monet: Özgür fırça darbeleri ile bu akımın öncülerindendir. Akımın en önemli eserleri; Ot Yığınları, Su Zambakları, Kavaklar

Pierre Auguste Renoir: Tuvaline açık hava resimleri çizmiştir. Mavi Kurdeleli Kız, Denizcilerin Partisi

Paul Cezanne: En önemli eserleri; Lestak’da Marsilya Körfezi, Kendi Portresi, Karısının Portresi, Yıkananlar

Edouard Manet: Manzaraların zihninde bıraktığı figürleri resmetmiştir. Eserleri; Folies Bergeres

Barı, Kırda Kahvaltı, Flüt Çalan Çocuk

Vincent Van Gogh: Ünlü ressam, insanların duygularını eserlerine ustaca taşımıştır. Eserlerinde insanların acılarını, korku ve özlemlerini yansıttığı görülmektedir. Önemli eserleri; Yıldızlı Gece,

Boş İskemle, Ayçiçekleri

Marie Rilke: Christop Rilke’nin Aşk ve Ölüm Şarkısı, Duino Mersiyeri

James Joyce Sürgünler, Bir Delikanlının Sanatçı Olarak Portresi

Müzikte Empresyonizm Akımı ve Müzikteki Temsilcileri

Empresyonizm akımı resim ve edebiyattan sonra son olarak müzikte de etkisini göstermiştir. Önde gelen temsilcileri; M. Ravel, C. Debussy, J. A. Carpenter, O. Respighi, C. T. Griffes, I. Albeniz ve P. Dukas.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.