Etrüskler Kimdir? Kökleri Nereye Uzanıyor?


Etrüskler, Eskiçağ’da İtalya’ya yerleşen bir kavimdir. İtalya’ya uygarlık getirmişler, burada en önce siyasal bir birlik kurmuşlar ve kendi adları verilen bir devir yaratmışlardır. Etrüksler, İtalya’ya gelip yerleşen öteki kavimlere benzemiyorlardı. Son yıllarda yapılan arkeoloji ve filoloji araştırmaları sonucunda, Etrükslerin, Batı Anadolu’dan deniz yoluyla İtalya’nın batı kıyılarına göç etmiş oldukları anlaşılmıştır.

Etrüksler, İ.Ö. X. ve VIII. yüzyıllarda olmak üzere iki göç dalgası halinde İtalya’ya çıkmışlardır. Yerleştikleri bölgeye Etrurya (Etruria) veya Toskana denir. Etrüksler, burada, tepeler üzerine düzenli surları ve kaleleri olan şehirler kurdular. İtaliklerden her yönden üstün oldukları için, onları kolayca egemenlikleri altına aldılar.

Etrüskler
Etrüskler

Etrüksler, İ.Ö. VI. yüzyılda, kuzeyde Po ovasına, güneyde Kampanya (Compania) bölgesine kadar olan yerleri ellerine geçirdiler ve şehirler kurdular. Böylece, Kuzey ve Orta İtalya’nın büyük bölümü, Etrükslerin egemenliği altına girmiş oldu. Etrüksler, denizciliğe de önem verdiler.

Etrükslerin bu parlak dönemi uzun sürmedi. Öteki toplumlardan az olmaları, güçlü bir devlet kuramamaları, kısa sürede zevk ve eğlenceye dalmaları yüzünden güç duruma düştüler. İ. Ö. VI, yüzyılın sonlarında Roma’daki Etrüsk kral soyu buradan koyuldu. Etrüskler, Romalılara, bu ülkede koloniler kurmuş olan Yunanlara ve öteki kavimlere karşı yaptıkları savaşlarda başarılı olamadılar; zamanla gerilediler. İ.Ö. III. yüz-yılda artık önemli bir varlık değillerdi.

Etrüskler, önce krallıkla yönetildiler. Her şehrin başında bir kral vardı. Kral, o çağın öteki devletlerinde olduğu gibi hem komutan, hem yargıç ve hem de rahipti. Daha sonra; soylular, krallığı yıkarak cumhuriyet yönetimini kurdular. Devlet başkanı bir yıl için seçiliyordu. Etrüsklerin güçlü bir orduları vardı. Resimlerden anladığımıza göre, silahları uzun kargılar, yuvarlak kalkanlar ve kılıçlardır. Savaş arabasını, İtalya’ya onlar getirmişlerdir. Etrüskler, savaşlardan sonra zafer alayları düzenlerlerdi. Bu gelenek, daha sonra Romalılarda da görülür.

Etrüskler
Etrüsklerin M.Ö. 12. yüzyılda Batı Anadolu’dan İtalya’ya göç ettiği, İtalya’daki Villanova Kültürü’nü benimsediği ve zamanla doğu ile Yunan etkisi sonucunda M.Ö. 8. yüzyılın sonlarına doğru güçlü bir medeniyet yarattığı açıklık kazanmıştır.

Etrüskler, ekonomik hayata önem vermişler ve zengin olmuşlardır. En çok tarımla uğraşmışlar, bağcılığı ve zeytinciliği ilerletmişlerdir. Madenleri işletmişler, elde ettikleri bakır ve demirin kendi ihtiyaçlarından , fazlasını dış ülkelere satmışlardır. Özellikle Fenikeliler, Kartacalılar ve Yunanlarla ticaret yapmışlardır.

Etrüsklerin, Yunan alfabesinden aldıkları bir yazıları vardı. Bu yazı ile yazılmış on bine yakın Etrüsk belgesi henüz okunamamıştır. Etrüsklerin, sanat alanındaki başarıları daha önemlidir. Yüksek yerlere kurmuş oldukları şehirler, ovayı hakim durumdadır. Şehirlerin çevresindeki büyük taşlarla yapılmış surlar, bugün bile insanları şaşırtmaktadır. Şehir kapıları kemerlidir. Bu durum, Etrüsk mimarlığının en ayırım özelliğidir. Etrüsk şehirlerinde kanalizasyon, su kemerleri ve köprüler bulunmaktadır.

Etrüskler, ölüleri için yaptıkları mezar odalarına, büyük bir titizlik göstermişlerdir. Varlıklı olanların Mezarları birkaç odadır. Bazen mezarlar birleştirilerek bir yeraltı mezar şehrinin meydana getirildiği görülmüştür. Mezar odalarının duvarları resimlidir. Çok canlı olan bu resimler, günlük hayattan alınan ziyafet, görüşme ve eğlencelerle, oyunları, güreşleri ve başka sporları göstermektedir. Etrüskler, heykellerini daha çok kalkar, kil ve bronzdan yapmışlardır. Bu heykellerde ağır başlılık, kesinlik ve canlılık görülür.

Etrüskler, seramik sanatında da başarı göstermişlerdir. Üzerleri geometrik şekiller ve doğu motifleriyle süslü çanak çömlekler ve vazolar, bize kadar kalmıştır. Madenden yaptıkları arasın da özellikle oymalar çok güzeldir. Mezarlarında altın gümüş, değerli taşlar ve fildişinden birçok süs eşyası bulunmuştur.

Etrüsklerde, erkekler de süs eşyası takarlardı. Bütün bu sanat eserlerinin incelenmesinden,  Etrüsklerin zevk sahibi insanlar oldukları anlaşılmaktadır. Onların sanatında güçlü bir doğaya uygunluk vardır.

Etrüskler, doğa olaylarını yönettiklerine inandıkları tanrılara tapmışlar ve tanrıları için tapınaklar yapmışlardır.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.