Francıs Bacon kimdir?


Fransız Bacon (1561-1626) İngiliz düşünürü ve deneme yazarıdır. 1562 yılında Londra’da doğdu babası sir Nicholas Bacon, Kraliçe Elizabeth zamanında adalet bakanı idi. Annesi Ann, Sir Anthony Cook’un kızıydı.

francis bacon
Francis Bacon

Bacon, 1573 yılının nisan ayında ailesi tarafından Cambridge Üniversitesi’ne gönderildi. Orada onaltı yaşına kadar okudu. 1576 yılında hukuk öğrenimini tamamladı. Daha sonra devlet yönetim sanatını öğrenmek üzere Fransa’ya gönderildi. Babasının öldüğü 1579 yılına kadar Fransa’da kaldı. Sonra İngiltere’ye döndü ve avukatlığa başladı. 1584 yılında parlamentoya girdi. Kraliçe Elizabeth zamanında kendisine hiçbir büyük memuriyet verilmedi 1. James tahta çıkınca Bacon da süratle yükseldi. 1607’de başsavcı, 1617 yılında Adalet Bakanı oldu. 1618’de Baron Verulam, altı ay sonra Viscount St. Albans unvanı ile asiller arasına alındı. Adalet Bakanlığı’nı kötüye kullandı. Dostlarını yüksek mevkilere getirdi, hediye ve rüşvet aldı. Sonunda hakkında parlamento soruşturması açıldı. Suçunu itiraf etti. Bütün bunları devrin bozukluğuna atfederek yargıçlardan aman diledi. Mahkeme onun her türlü devlet memurluğundan mahrumiyetine, ömür boyu Londra Kalesi’nde hapsi ve kırk bin ingiliz lirasını ödemesin karar verdi. Fakat ertesi gün kral kendisini serbest bıraktırdı. Para cezasını kaldırdı.

Bacon St. Albans yakınındaki malikanesine çekildi. Kendi şahsı serveti ve tekaüt aylığı ile yaşamaya başladı. Karlı bir havada bronşitten öldü. St. Albans kasabasında bir kilise mezarlığına gömüldü.

Bacon malikanesine çekildikten sonra kendisine edebiyat çalışmalarına ve ilime vermiştir. Arkadaşı Ben Jonson parlamentoda ondan güzel konuşanın bulunmadığını vurgular Konuşmaları özlü ve anlamlıdır. Kendisini cezalandıran mahkemenin adaleti yerine getirdiğini ve bunun altın çağın başlangıcı olduğunu söyler.

 

Bacon’ın Felsefesi

Bacon’un fikirleri yeni bir devri ve yeni bir düşünceyi müjdeler. İnsanların özledikleri cenneti gelecekte aramalarını söyler. Düşünceleri ile skolastik felsefeyi yıkar. Bacon dini fikirleri mantıklı hale getirmek ister. Mevcut batıl inançlara tepki gösterir. Bilgi ona göre kudrettir. Bunun için de bilgiyi sever. Ayrıca bilgi yaratanın şansını ve ihtişamını artırmak, insanın durumunu düzeltmek için aranmalıdır.

Bacon skolastik felsefeyi beğenmez. Yeni felsefeyi Tabiat Tefsiri olarak nitelendirir. İlhakmını Aristo’nn Organon’undan alarak eski felsefeyi reddeder ve Yeni Organon adlı eserini yazar. Buna göre yeni düşünce metodu bir çeşit mantıktır. Her yerde ve her şeyde tüme varım yöntemini kullanır. Bu yöntemde tecrübeyi önce tahlil eder, parçalara ayırır, sonra ayıklama ve red işlemine girişir.

Bacon’a göre din bir tören ve siyaset değildir. Vaftizdir. Birlik ve müsamaha gösterir. Hareketin doğruluğu sonuca göre verilebilir. Sonuç da devletin iyiliği için olmalıdır.

Bacon modern dillerin, kitapların iflasına sebep olacağına inanır. Bu yüzden de ingilizce yazdığı eserlerin çoğunu, unutulmaktan kurtarmak için, Latinceye çeviri. İlmin ilerlemesi, Yeni Atlantis, denemeler Latinceye çevrilenler arasındadır. Oysa günümüzde bu eserlerin ingilizceden çevirileri okunmamaktadır.

Bacon’un dünya edebiyatındaki ve klasik ingiliz edebiyatındaki yeri Denemeler’i iledir. Klasikler arasındaki yerini de konularından ötürü almamıştır; üslubundan ötürü almıştır. Bu metinlerdeki anlatım son derece açık ve özlüdür. İçinde latince atasözleri ve cümleler de vardır. Parçalarda siyaset ve ahlakı konuları incelenir. Fazilet övülür, hayatta yükselmenin yolları öğretilir. Kısa yazılardan ibaret olan denemeleri deneme ustası Montaigne’den ruh bakımından ayrılır.

   

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.