Hadronlar hakkında bilgi


Hadronlar (Yunanca “ağır”, “sağlam”), leptonlardan farklı olarak, diğerlerinin yanı sıra yeğin etkileşime de katılır. Bunlar da buçuklu spini olanlara baryonlar, tamsayılı spini olarak mezonlar diyoruz. Baryon sınıfının en hafif üyeleri proton ve nötron, mezonlarınki ise piyondur.

1950’lerin başında parçacık hızlandırıcılarının ikinci nesli çalışmaya başlayınca çekirdeğin içine motorize gezi başladı. 1950’li 60’lı yıllarda çekirdeklerin üzerine her seferinde daha yüksek enerjili protonlar yollandı. Bunlardan yalnızca proton ve nötronların çıkacağı umuluyordu. Umulan olmadı enerjinin maddeye dönüşümü sonucu, hadron adı verilen bir sürü parçacık elde edildi: Önce piyonlar, sonra lamda’lar ve sigma’lar ve ro’lar, kaon’lar derken alfabe tükendi. 1970’lerden sonra bunları adlandırmak için yeniden Latin harfleri moda oldu.

1960’lardan bu yana maddenin dibine yolculuğun en dibi, kuarklar görünüyor. Kuarklar, hadronların atomları. Hadron, iki ya da üç kuarktan oluşan parçacıkların genel adı.

1970’e gelindiğinde hadronların iç yapılarının oldukça karmaşık olduğu yeterince açıktı. Hadron çokluğu, bu yeni parçacıkların nasıl etkileştiği ve onların nasıl sınıflandırılacağı sorununu gündeme getirdi. Yani bu hadron kalabalığına bir düzen getirilmesi gerekiyordu.

Bildiğiniz gibi kimyacılar, buna benzeyen elementler karmaşasını çoktan çözmüştü! Üstadımız Men- deleyev, kimyacıların bilgisayarı olan Periyodik Sistemi, o tarihlerden yaklaşık 100 yıl önce 1869’da bulmuştu. Fizikçiler, nedense düzenlilikleri hemen göremiyordu! Hadronların oluşumunda parçacıkların yerleştiği kümeler üçlü bir kümeye de yer verir. Bu üçlü kümenin gözlenmemiş (hipotetik) parçacıklarına 626
kuark denmektedir.


E-posta hesabınız yayımlanmayacak.