Kemik İliği Kanseri Nedir – Kemik İliği Nakli


Kemik iliği kanseri nedir ?

Kemik iliği kanserinde, Kemik iliğinde yapılıp periferik kana çıkan hücrelerden köken alan kan kanserleridir. Bu hücrelerin çoğalması duraklamıştır ve farklı hücrelere dönüşümü de engellenmiş hücrelerdir. Hızlı seyirli ve yavaş seyirli olabilir. Hızlı seyirler akut lösemiler ve yavaş seyirliler kronik lösemilerdir. Akut lösemiler içinde akut myeloblastik lösemi ve akut lenfoblastik lösemi olarak ayırabiliyoruz. Akut lenfoblastik lösemilere daha çok çocukluk yaş grubunda; akut myeloblastik lösemilere ise erişkin yaş grubunda sıklıkla karşılaşıyoruz.

Kemik iliği kanseri kimlerde görülür?

Kemik iliği kanseri her yaşta görülebilir. Çocukluk çağından en ileri yaşa kadar görülebilir. Çocukluk çağında daha çok lenfoblastik lösemiler, erişkin çağında ise akut myeloblastik lösemiler görülür ki akut myeloblastik lösemiler 60 – 75 yaş civarında sıklıkla karşılaşırız. Bunun dışında tabi ki löseminin iyileşmesi için bazı altta yatan faktörler olabiliyor. Bunlar lösemilerin bir kısmı en azından nedenlerini de oluşturabiliyor. Bazı genetik faktörler; dawn sendromu riski arttırabiliyor. Hastanın daha önce bir başka hastalık nedeniyle kemoterapi almış olması, akut myeloblastik riskini arttırabiliyor. Bazı çevresel faktörler, radyasyon, benzen, sigara gibi bunlar da lösemi riskini arttırıyor. Bu grupta biraz daha yüksek oranda karşılaşabiliyor.

Kemik iliği kanserinin belirtileri nelerdir?

Lösemilerin belirtisi, kemik iliğinden köken aldığı için bu hastalıklar, öncelikle kemik iliği ile ilgili, hücrelerin oluşumu ile ilgili bazı belirtileri vardır. Örnek verecek olursak trombositlerin üretimi azalır. Trombositler pıhtılaşmayı sağlayan hücrelerdir. Bu nedenle burun kanaması, diş eti kanaması, vücutta çabuk morarma, en ufak bir şey çarpı olmasa da cilt altında kanamalar; bu tip belirtiler olabilir.

Onun dışında yine kemik iliği kökenli hücrelerin yapımı azalıyor, normal hücrelerin yapımı azaldığı için; kırmızı kan hücreleri azalır. Kan hücrelerinin azalması halsizlik, çabuk yorulma gibi bulgulara neden olur. Lökosit dediğimiz hücreler, sağlıklı lökositler azalır. Bu da hastaların genellikle ateş gibi yakınmalar ile hekime başvurmasına neden olabilir. Tabi bunun dışında da başka belirtiler var. Bu da organ tutulumlarından kaynaklanabilir. Mesela bazı lösemi tipleri, santral sinir sistemini, beyin zarlarını tutuyor. Buna bağlı olarak nörolojik bulgular olabilir hastalarda. Veya lenf bezlerinde büyüme olabiliyor, dalakta, karaciğerde büyüme olabiliyor. Ciltte tutulum, testislerde tutulum, bunlar bu organlardan köken alan tutunmalar ile başvurabilir hastalar.

Kemik iliği kanseri tedavisi süreci nasıl ilerler?

Kemik iliği kanseri özellikle hızlı seyirli kemik iliği kanserleri tedavisi biraz sıkıntılı olabilir. İlk süreç, bir buna remisyon indüksiyonu diyoruz. Remisyon indüksiyonu tedavisidir. Yaklaşık dört hafta içinde tedavi süreci sonlanır. Buna göre hasta yanıt verdi mi vermedi mi bu degerlendirme yapılır. Ardından daha yoğunlaştırılmış bir tedavi başlar. Akut lenfoblastik lösemilerde tedavi süreci iki yıl, üç yıla uzayabiliyor. Akut myeloblastik lösemilerde bu süreç daha kısadır. Altı ay gibi bir sürede sonlanabiliyor. Hiçbir sıkıntı olmadan devam edebilmişsek tedaviye. Ancak tabi ki tedavi süreci de sıkıntı yaratabilir hastaya. Hastanın kemik iliğinde lösemik hücrelerde normal hücreler kalmamış. Normal hücreler kalmadığı için biz bu hastaya kemoterapi veriyoruz. Kemoterapi olağan tüm hücreleri yok etsin diye. Kötü hücreleri özellikle ama tabi bunun yanında az da olsa kalmış tek tük sağlıklı hücreleri de yok ediyoruz. Uzun bir süre ki bu süre yaklaşık dört haftayı buluyor, hastaya trombosit, eritrosit dışarıdan vermek gerekiyor veya hastaların ateşi yükseliyor tedavi sürecinde. Geniş spektrumlu antibiyotikler, antifungaller vermek gerekiyor sıkıntılı bir süreç.

Kemik iliği nakli nasıl yapılır?

İki farklı şekilde kemik iliği nakli yapılır. Bir grup, hastanın kendi kemik iliği hücreleri alınır; dondurulur, saklanır. Hastalık tekrarlanacak olursa eğer, onlara kullanılır. Ama bir grupta ise özellikle hızlı seyirli akut lösemilerde bir başkasından nakil yapmak gerekir. Bir başkasından nakil yaptığımız zaman hastaya yüksek doz kemoterapi verilir, hem yüksek dozda kalmış kötü hücreler yok olsun hem de vereceğimiz yeni hücrelere yer açılsın diye. Ondan sonra vericiden topladığımız hücreleri ayni trombosit toplar gibi damar yoluyla topluyoruz. Damar yoluyla yine hastaya veririz. Bu hücreler gider kemik iliğine yerleşir, on – on beş gün sonra da tam tutacağı için hastanın kan değerleri yükselir. Yani kemik iliği nakli dediğimiz olay ameliyat değildir.

Kemik iliğinde donör nakilden sonra nelere dikkat etmelidir?

Kemik iliği nakli olmuş olsa da hastalığın bir kere nüksetmesi söz konusu olabilir. Yani nakil oldu mu her şey bitti degil. Nüksedebilir. Hasta belirli aralıklarla yine kontrollerine gelmek durumunda. Tabi şöyle kemik iliği nakli olduktan sonra her şey süt liman olmuyor genellikle. Bizim graft versus host dediğimiz bir hastalık var. Her ne kadar nakil yapılan kişiler arası yani veren ve alıcı doku grupları uyumlu da olsa, yine de yabancı tanıyor. Aslında bir oranda yabancı tanımasını istiyoruz. Bu reaksiyonlar söz konusu olabiliyor. Bu graft versus host hastalığı bu nedenle sık sık kontrollere gidip gelmesi hatta belki uzun süreli ilaç kullanması gerekiyor nakil olan kişilerin. Ama bunların yani sıra kanserojen maddelerden uzak durması, sigara kullanmaması, olabildiğince az radyasyonla karşılaşması, yediğine içtiğine dikkat etmesi ki bu hani daha doğal gıdalar; bunun dışında dikkat etmesi gereken çok fazla şey yok.

Kimlerden kemik iliği alınabilir?

Akut lösemilerin tedavilerinin bir kısmını kemik iliği nakli yani ben bundan kök hücre nakli olarak bahsedeceğim. Kök hücre nakli oluşturuyor. Löseminin tipine göre, prognostik faktörlere göre, hastanın yaşına göre kök hücre nakli yapılır. Kemik iliği kökenli lösemilerin büyük bir kısmı da özellikle hızlı seyirlilerde allojenik dediğimiz, hasta dışında bir nakil söz konusudur. Hastanın dışından dediğimiz daha çok aile bireylerinden olur.

Sıklıkla kardeşler %25-30 civarındadır. uyumlu kardeş olması. Ama bunun yani sıra da ailelerin diğer bireyleri içinden de tam uyumlu çıkabilir ama çok nadir bir şekilde eğer ki aile içi verici bulunamamışsa, aile dışında doku bankalarından taramaya başlarız. Bizim burada taradığımız kan grubu uyumu değil, doku grubu uyumu HRA doku grubu uyumu arıyoruz nakil için.


E-posta hesabınız yayımlanmayacak.