Mehter hakkında bilgi


Mehter; Osmanlı Devleti’nin askeri mızıkasıdır. Kısaca mehter denen mehternama ve ya mehter takımı Osmanlı Devleti’nin askeri mızıka kuruluşudur. Padişaha özgü olanına “Mehterhanei Hümayun” ve “Mehterhanei hakani” denirdi.

Ortaçağ’da, İsla devletinde bağımsızlığın üç maddi simgesinden biri de askeri mızıka takımı idi. Bunların üçüne birden sikke vü tab-u alem denirdi. Sikke, madeni para, tabi, davul, alem de sancak veya bayrak anlamına gelir. İslam devletinin hepsinde sultanların, hatta bir ilde valilik yapan şehzade ve emirlerini mehter takımları vardı.

Kuruluş olarak Mehter Osmanlılara Selçuklulardan geçmiştir. Hatta Selçuklu sultanı Alaeddin Keykubat 3. uçbeyi Osman Gazi’ye saltanat ve bağımsızlık simgesi olarak tabl-u alem yani davul ve sancak gönderdiği söylenir. Günümüzde mehter Cumhuriyet’le birlikte ortadan kalkan mehter müziği ve geleneği 20 yıllık bir aradan sonra yenidne canlandırıldı. 1952’de, eski ordu mızıkasını tarihi bir anı olarak yaşatmak üzere, istanbul’da Askeri Müze’ye bağlı olarak bir mehter takımı kuruldu. Büyük ilgi gören bu takım ve benzerleri tarihi günlerde ve bayramlarda yapılan törenlere ayı bir renk katmaktadır.

Mehterhane

Osmanlı Devletlerinde mehterhane Yeniçeri Ocağı’nın bir parçasıydı. Evliye Çelebi’nin yazdığına göre, 17. yüzyıl ortalarında İstanbul’daki Mehterhanei Hümayun’da 300 sanatkar vardı ve bunların hepsi askerdi. Bundan bşla Yedikule, Eyüp, Kasımpaşa, Galata, Tophane ve Boğaziçi hisarlarında yrı meher takımları vardı. Buralarda sabah ve akşam varkitlerinde bu mehter takımları iki nöbet vurular yani konser verirlerdi.

Mehterhanei Hümayun savaşta orduyla birlikte bulunur, çaldığı ezgilerle askere şevk ve heyecan verir, düşmana korku salardı. 1826 yılında Yeniçeri Ocağı kaldırılınca ona bağlı olan mehterhane de kaldırılarak yerine batılı biçimde bir mızıka takımı (Mızıka Hümayun) kuruldu. 1911’de bu kuruluş “Mehterhanei Hakani” adıyla yeniden düzenlendi. Mehterhan Birinci Dünya Savaşı’nda ve kurtuluş savaı sırasında da hizmet gördü. Ama Cumhuriyet yönetiminin kurulmasıyla birlikte ortadan kalktı.

Mehter Müziği

Mehterhanede çalınan Türk askerî müziği kös, davul, nakkare, kudüm, zurna, nefir, nısfiye, zil, zilli maşa ve bunlara benzer özel çalgılarla çalınır. Bir mehterde bu çalgılardan eşit sayıda birkaç takım birarada bulunur. Dokuz kat mehter denen en kalabalık çalgılı mehter takımı padişahlara özgüydü. Mehter takımınca çalınan eserlerin bir kısmı sözlü müzik (mehter marşları, türküler v.b.), bir kısmı da çalgı müziği tarzındadır. Mehterde usul vurma (tempo) âletleri ve nefesli sazlar önemli yer tutar.

   

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.