Meksika hakkında bilgi


Yüzölçümü 1 970 000 km2
Nüfus: 58 120 000
Dil: İspanyolca
Din: Kataliklik
Başlıca kentler: Mexico – başkent
Guadalajara
Siyasi rejim: Federal cumhuriyet

Meksika
Meksika

Meksika, Kuzey ve Orta Amerika’da devlettir. Coğrafi konumu nedeniyle Amerika Kıtası’nın iki parçası arasında bir geçiş bölgesi gibidir. Ama Geçmişiyle, gelenekleriyle, diliyle, manzarasıyla, kısa her şeyiyle Latin Amerika’ya bağlıdır. Kuzeyde, sınır ABD’ye büyük düzlüklere ve kayalık dağların uçsuz bucaksız yaylalarına olanca genişliğiyle açılmıştır. Güneyde, ülke saralık, Kıstağında genişliği 200 km’ye düşer. Ortada iki Sierra Madre batı ve doğu, birkaç yanardağ tepesinin sivrildiği yüksek yaylarları kuşatır.

Sık sık depremlere sahne olan Sierralar Bölgesi gene de Meksikan’nın en elverişli yöresidir. Serin ve orta rutubetli, yüksek tropikal iklimi ve pek verimli, volkanik toprağı kakao, pamuk, şekerkamışı ve kahveden, mısır, buüday ve meyve ağaçlarına kadar pek çeşitli tarıma elverişlidir. Bu çeşitli tarım maddelerinden başka, altın gümüş, (dünyada birinci sırada) kurşun ve petrol gibi toprakaltı zenginlikleri de önemli yer tutar.

Ülkede, kurak çöllerele balta girmemi ormanların birbirni kovaladığı geri kalan kesimler için durum böyle değildir. Gerçekten de ekilebilir yüzey, toplam yüzölçümünün ancak yüzde 12’sini kaplar. Bu çetin koşullar, hızlı nüfus artışına eklenince, Meksika’yı henüz az gelişmiş bir ülke haline getirir.

Tapınaklar ve saraylar

Asya kökenli göçebe avcılar, yaklaşık M.Ö. 2000 yıllarında Meksika’ya yerleştiler, sonra, mısır yetiştirmeyi öğrenerek çiftçi oldular. M.S. 4. yüzyıldan itibaren (herhalde daha o zamanlar demiri ve tekerleği bilmiyorlar, yük hayvanları kullanmıyorlardı) bunların torunları olan Mayalar obsidyen taşından yapılmış aletlerle Yucatan yaylalarının balta girmemiş ormanlarını açtılar ve binlerce ton ağırlığındaki taşları taşıyarak anıtsal saray ve tapınaklar yaptılar: Maya uygarlığının tek kalıntıları bunlardır. Tarihin sırlarnının biri sayabileceğimiz bu garip halk konusunda pek az şey bilmekteyiz.

Sonraları, çoğu düşman olan birçok kabile, ülkenin geri kalan kesimlerini paylaşmışlar: Anahuaz Yaylasında Toltekler ve Çiçimekalar yaşıyorlarmış. Çiçimekalar başkenti Tenochtitlan (bugünkü Mexico) olan Aztekler (14 y.y.) tarafından yenilgiye uğratılmış. Tehuantepec Kıstağı ise Zapoteklerin bölgesiymiş; doğu kıyısına Huakstekler ile Olmakler yerleşmişler.

Meksika’da Yaşam

İspanyol fatihleri

Meksika kıyılarına çıkan Avrupalı gemiciler hazinelerle dolu şehirlerden söz ediyorlardı. Bu hikayelerin büyüsüne kapılan Küba valisi Velazquez, Hernan Cortes’i bu masal ülkesini ele geçirmekle görevlendirdi. Bir avuç serüven meraklısının başında Cortes, 18 şubat 1519’da Yucatan Yarımadası’na doğru yelken açtı. Aztek İmparatoru Moctezuma II’yi tutsak aldıktan sonra, Meksika’nın büyük bölümünü ele geçirdi (1521-1527) ve buraya Yeni İspanya adını verdi.

Conguistadoırların (fatihler) peşinden gelen misyonerler putları kırma emrini verdiler ve eski uygarlıkların birçok tapınağı yerle bir ettilerdiler. Kızılderililerde Katolik dinine karşı yoğun bir inanç geliştirerek görkemli kiliseler yaptırdılar.

Birçok fatih ülkeyi değerlendirmek için buraya temelli yerleşti. Bunların torunları yavaş yavaş yerlilerle karıştı. Yüzyıllar boyu, iyice melezleşmiş nüfus, bir ulus duygu edinip İspanyol vesayetinden kurtulmaya çabaladı.

Uzun mücadeleden (1810 – 1821) sonra Meksika bağımsızlığına kavuştu ve 1824’te cumhuriyet ilan edildi.

Devrimler

1821’de Meksika, Amerika Birleşik Devletleri kadar büyüktü. Ancak, bu güçlü komşusuyla yaptığı savaş sonucu Texas’ı, Kaliforniya’yı ve Yeni Meksika’yı (1848 Guadalupe Hidalgo Antlaşması) yitirdi. Yoksul düşlen Meksika, sürekli iç kavgalara sahne oldu.

Meksika

Fransa işe karışıp tahta, Avusturya arşidükü Maximilian’ı çıkardı (1864). 3 yıl sonra Napoleon III imparatoru desteklemekten vazgeçti. Maximilian 19 haziran 1867’de kurşuna dizildi ve Kızıldereli asıllı politikacı Juarez cumhuriyeti yeniden kurdu. Ama ekonomik durum yeni rejimin kendini kabul ettirmesine olanak vermedi. Sömürülen köylüler Pancho Villa ve Emiliano Zapata’nın yönetiminde başkaldılar: iç savaş başladı (1910 – 1920)

Nihayet iki cumhurbaşkanı Obregon ve Cardenas ülkeye sosyal reformlar getirmek ve toprakların bir bölümünü köylülere dağıtmak yoluyla bir dereceye kadar dengeyi sağladılar.

1970’ten beri Luis Echeverria tarafından yönetilen Meksika, günümüzde hızlı bir ekonomik kalkınma içindedir. Bununla birlikte, bu kalkınma hızlı nüfus artışını karşılamaya yetmemiş ve servet dağılımında gene de eşitlik sağlanamamıştır.

   

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.