Mesut Barzani kimdir? Barzani Aşireti kimdir? » E-Kütüphane

Mesut Barzani kimdir? Barzani Aşireti kimdir?


Mesut Barzani 16 Ağustos 1946’da İran’da dünyaya geldi.

Baba Mirası

Barzani’yi Kuzey Irak’ta söz sahibi olmasını sağlayan en az kendi yaptıkları kadar kökenleri aslında. Barzani ailesinin kökleri 200 yıl öncesine uzanıyor. 19. yüzyıl ortalarında Barzani Aşireti Kuzey Irak’ta Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisinde yaşayan küçük ve çokta fazla gücü olmayan aşiretti. Ancak o günlerde yarı otonom olan bölgede giderek güçlenen başka aşiretlerde bulunuyordu. Osmanlı İmparatoprluğu o günlerde giderek güçlenen bu aşiretlerden son derece rahatsızdı. Sonununda siyasi etkinliklerini azaltmak için bölgede bu aşiretlere baskı uygulamaya başladı. İşte bu dönemde güçlerini yitiren büyük aşiretlerden doğan boşluk oluştu. Küçük aşiretler ise dini de kullanarak büyümeye başladılar. Bu dönemde dini kullanıp ön plana çıkan aşiretlerden biride Barzani bölgesine yerleşen Barzani aşireti oldu.

Barzani Aşireti Osmanlı’ya karşı ayaklandı

Barzaniler Nakşibendi değil Halidiye koluna mensuptular. Osmanlı’nın son dönemlerinde artık iyiden iyiye güçlü hale gelen Barzani’ler yönetimde sorunlar yaşamaya başladılar. Zaten bir süre sonra da Osmanlı İmparatorluğu’na karşı ayaklandılar. 1 yıl süren bu ayaklanma sonunda bastırıldı. Şeyh Abülselam ve arkadaşları 14 Aralık 1914’te Musul’da idam edildiler. Aşiretin başına Şeyh Abdülselam’ın kardeşi, Ahmet Barzani geçti.

1. Dünya savaşında Osmanlı İmparatorluğu Kuzey Irak’taki topraklarını kaybetti artık Barzani aşiretinin içerisinde bulunduğu o bölgenin hakimi ingiltere oluyordu.

 

Barzaniler için bağlı oldukları devlet değişse de bağımsızlık istekleri hiç değişmedi. 1931 yılında bu kez İngiltere’nin denetimindeki Irak hükümetine karşı ayaklandılar. Ancak Irak ordusu bu ayaklanmayı yine bastırdı. Bunun üzerine Barzani aşirenin başında bulunan Ahmet Barzani ve kardeşleri Molla Mustafa Barzani ile 1932 yılında adamları ile birlikte Türkiye’ye geldi. Barzani ailesi Türkiye’de 2 yıl yaşadıktan sonra Irak hükümetine teslim oldular. Kendi topraklarına geri döndüler.mesut barzani

Mesut Barzani doğduğu yıllarda bölgenin durumu

Molla Mustafa Barza’ni oğlu 16 Ağustos 1946 yılında İran’un kuzeyinde Mahabat Kürt Cumhuriyetinde dünyaya geldi. 1958 yılına gelindiğinde Irak’ta iktidar bir darbe ile değiştirildi. Bu dönemde kürtler ile Irak hükümetinin arası çok iyiydi. Fakat bu düzen 2 yıl sürdü ve Irak hükümeti ile kürtler çatışmaya başladı.

1960’lı yıllarında sonunda Mesut Barzani, babasının başında bulunduğu KDP’nin istihbarat teşkilatını kurdu ve yönetti. Irak merkezi yönetimi ile kürtler 1960’lı yıllarda çatışmaya başladı ve 1970’li yıllara kadar sürdü.

Siyaset yapmaya gönüllü değildi

1970 yılında babasının yanında politik figür olarak öne çıkmaya başlasa da Mesut Barzani o yıllarda siyaset yapmaya gönüllü değildi. O yıllarda gazeteci Lütfi Akdoğan’a şunları söylemişti: “Ben peşmergeler arasında büyüm, onlar arasında öleceğim… biliyorsunuz ki peşmerge teşkilatı yapılan anlaşmaya göre kaldırılmayacaktır. Irak Silahlı Kuvvetleri’nin bir kolu olarak bölgede emniyet sağlayacaktır. Onun için ben de peşmergeler arasında kalmayı tercih edeceğim politikayı esasen sevmiyorum”.

KDP’nin yeni lideri: Mesut Barzani

Mesut Barzani çocukluk yıllarında siyasetten uzak durmayı tercih etmişti ama babası Mustafa Barzani’nin Irak ile mücadelesini kaybedip ABD’ye irtica etmesinden sonra siyasete girmekte tereddüt etmemişti. 1975 yılında abisi İdris ile birlikte Mesut Barzani aşireti KDP’ni başına geçti.

1980 yılında başlayan İran – Irak savaşında İran’ın yanında yer aldı. 1987 yılında abisinin kanserden ölmesi sonucu KDP’nin artık alternatifsiz lideri oldu.

Mesut Barzani Saddam Hüseyin’e karşı ayaklandı

1991’de başlayan Körfez Savaşından sonra Barzani aşiretinin yeni lideri Mesut Barzani, Saddam Hüseyin’i devirmek için ayaklanma başlattı ancak Irak merkez yönetimi bu ayaklanmayı başaramadı. BM’nin bu bölgeye girmesi ile Irak ordusu Barzani’nin bölgesinden çekilmek zorunda kaldı. Bölge uçuşa kapatıldı ve bu olay Barzani’yi daha güçlendirdi. Aynı yıllarda Türkiye’de PKK terörü şiddetini artırmaya başlamıştı.

Turgut Özal, Barzani’ye kırmızı Türk pasapordu verdi

Başbakan Turgut Özal‘da PKK ile mücadelede Barzani ve TAlabani’den faydalanılması gerektiğini düşünüyordu. 1992 yılında Özal, Ankara’da Barzani’yi ve Celal Talabani ile görüşme yaptı. Bu görüşmenin ardından Hem Talabani’ye hem Barzani’ye kırmızı Türk pasaportu verildi.

Bu görüşmelerden sonra Türkiye ile Mesut Barzani arası yumuşattı. Hatta Türkiye’nin 1992 Ekimin’de Kuzey Irak’a yaptığı ilk büyük operasyona Barzani ve Talabani’ye bağlı peşmergelerde katıldı.

Mesut Barzani ve Celal Talabani Çatışması ABD arabulucuğu

1994 yılında Mesut Barzani, bu kez hükümet ortağı Kuzey Irak özerk yönetiminde diğer isim olan Celal Talabani ile çatışmaya başladı. O yıllarda iki taraf arasında çatışmalar zaman zaman sürdü. 23 Ekim 1998’de ABD’nin arabulucuğunda iki taraf arasında ateşkes ilan edildi ve çatışmalar bitirildi.

Mesut Barzani Kuzey Irakta tek adam oldu

20 Mart 2003’te Mesut Barzani’nin cephesinde önemli bir gelişme oldu. Saddam Hüseyin’in devrilmesinin ardından, Mesut Barzani’nn en büyük rakibi Celal Talabani Irak Devlet Başkanı oldu. Mesut Barzani’de Irak Bölgesel Yönetimi’nin başkanlık koltuğuna oturdu.

ABD ve Barzani ortaklığı

ABD’nin bölgedeki komuta kademesi bölgedeki Barzani aşireti ile temaslarını yoğunlaştırdı. ABD birlikleri bölgedeki varlıkları 2011’e kadar sürdürdü. Çekildiklerinde ise geride zayıf ve istikrarsız bir Irak bıraktılar.

Türkiye Barzani ilişkileri

Muhtemel kürt devleti konusu yakın zaman kadar Türkiye için kırmızı çizgiydi. Ankara içeride PKK ile mücade ederken dışarıdan destek araması sonucu Erbil – Ankara arasında diplomasi ilişkileri ısındı.

Ahmet Davutoğlu ve Barzani

 

Barzani Türkiye’de ilk kez 2013’te Ahmet Davutoğlu Başbakanlığında resmi protol ile ağırlandı.

Başta Amerika olmak üzere dünya liderleri ile ne zaman Irak’a gitse Barzaniyi de ziyaret etmiş ve temaslarını sürdürmüştür. Kürt yönetimini bugün Avrupa’nın bir çok yerinde temsilciliği bulunmakta. Bağımsızlık için dışarıdan destek bekleyen Barzani Türkiye’ye artık sık gelmektedir.

 

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesut Barzani. (14 Temmuz 2014)
   

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.