Panteizm Nedir?


Yunanca ‘pan’ (tüm) ve ‘theos’ (tanrı) kelimelerinden oluşan panteizm terimi, Tanrı ve evreni bir (aynı) gören anlayışa dayanmaktadır. Geniş bir çerçevede değerlendirildiğinde “Tanrı’nın dünya ile olan olumlu ve organik ilişkisi bakımından deizmi aşan ve Tanrı’nın dünyaya aşkın değil, içkin olduğunu öne süren Tanrı anlayışı ya da görüşü” olarak tanımlanır.

Panteizmin, Tanrı’nın dünya ve insanlık ile mekanik ve dışsal bir ilişki içinde olduğu iddiasıyla öne çıkan deizme dönüşme eğilimi gösterdiğine inandığı teizme karşı, felsefî ve dinî bir tepki olarak geliştiği görüşünde olanlar bulunmaktadır.11 Hiç şüphesiz panteist yaklaşımın en ünlü temsilcisi Baruch Spinoza’dır (1632-1677). Spinoza’nın Tanrı ve doğayı bir gören yaklaşımı incelendiğinde panteizm açısından âlemin bir başlangıcının olması yani yaratılmış olması ve âlemden bağımsız olarak bir yaratıcısının olması söz konusu edilemez.

Zirâ Tanrı’nın mâhiyeti ile tabiat birbirinden ayrı değil, aksine birbirine içkin ise tabiat sonradan olmuş değil, Tanrı gibi başlangıçsızdır.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.