Çocuklarda sorumluluk bilinci nasıl sağlanır?


Sorumluluk kişinin yaşına ve konumuna göre yapması gereken görevlerdir ve asla yük değildir. Sorumluluk duygusu bir kişilik özelliği olarak ya da sonradan kazanılan bir beceri olarak değerlendirilebilir. Bazı bireyler kişilik özellikleri nedeniyle sorumluluk kazanmaya daha yatkın ya da istekli olabilirler, örneğin anne-baba olarak aynı tutumları sergilerseler de iki kardeş birbirinden tamamen farklı sorumluluk bilinci geliştirebilirler. Kişisel özellikler belirleyici olsa da genel olarak sorumluluk duygusu öğretilen ve kazandırılan bir beceridir. Çocuğun hayatındaki her beceriyi öğreten ve geliştirmesine yardım eden anne-baba, sorumluluk duygusunun gelişiminde de başrole sahiptir.

Çocukların sen mükemmelsin diyerek büyütülmesi çok yanlış

Herkes çocuğun üzerine o kadar titriyor ki bütün heveslerini arzularını sadece çocuğun üzerinden karşılamak gibi bir yola sapıyor. Bu da çocuğun üzerinde hem olağanüstü bir baskı yaratıyor hem de çocukların poh pohlanmasını, egolarının şişirilmesini beraberinde getiriyor. Sen iyisin, mükemmelsin, harikasın, sen herkesten iyisin gibi cümleler ile çocukları büyütüyoruz. Sonra çocuk üniversiteye gidiyor ve görüyor ki, etrafta daha zeki, daha yakışıklı insanlar var. Çocuk hayal kırıklığına uğruyor.

çocuk
Sorumluluk bilincinin en güzel kazanıldığı aileler demokratik bir tutum içerisinde çocuklarını yetiştiren ailelerdir.

Bizler hep biricik olduğu yanılsaması ile büyütülen çocuklardan iyilik bekliyoruz. O çocuk diyor ki hayır ben iyilik yapmamak ki hep bana yapılır diyor. Hep isteyen çocuklar yetiştiriyoruz. Bütün çocuklara çok özelsin, biriciksin diye davrandığımız zaman, çalışmayı, iyilik yapmayı, fedakarlık yapmayı, mücadele etmeyi öğrenemiyorlar. İşlerin ters gittiği en ufak şeylerde çocuklarımız depresyona giriyor.

Çocuk kendi kendisini kontrol etsin

Çocuğunuz davranışlarını kontrol etme yeteneğini kazanmalı. Bunun için ona belli bir manevra alanı tanımalısınız. Çocuğa bırakacağınız bu manevra alanını çocuğun kullanımına bakarak genişletip daraltabilirsiniz. Kendi kendisine yaptığı şeylerin sorumluluk ve sonucuna katlanmasını öğretmelisiniz. Çocuğunuza, karşısındaki insanlarında duyguları olduğunu öğretmenin vakti gelmiştir. Kendisine kızıp, bağırıp çağıran bir anne-baba, sinir yatıştıktan sonra çocuğa rahatlıkla sinirli olduğunu, onun için böyle davrandığını söyleyebilir. Ona, sinirli olduğu durumlarda, nasıl davranması gerektiği anlayacağı bir dille açıklandığında anlamakta zorluk çekmeyecektir. Bu şekilde anne-babasının da melek olmadığını öğrenmiş olacak, onların şahsında insanın her anının bir olmadığını farkedecektir.

 

Çocuklara sorumluluk verilmeli

Çocuklarımızı sınırsız bir özgürlük ile büyütmemeliyiz. Günümüzde anne babalar hatta öğretmenler ile aramızdaki sınırlar aşıldı. Bazı çocuklar hiçbir kural konulmadan, hiç bir sorumluluk verilmeden büyütülüyor. Bu çok yanlış bir şey. Çocuk bir şeyler için çaba göstermeden her şeyi alacağını zannetmesin. Çocuğumuza vereceğimiz en büyük değerlerden birisi de sorumluluk bilinci vermektir. Çocuklarımıza sorumluluk vereceğiz, çocuklara vermeyi öğretmemiz gereklidir.

çocuk
Çocuklara sorumluluk duygusunu kazandırabilmek için, gelişim dönemleri ve özellikleri hakkında bilgi sahibi olmak en önemli noktadır.

Çocuklar neden sorumsuz oluyor?

Çocuklarımızı şefkatimizle zehirliyoruz! özellikle annelerin kendilerine verilmiş olan şefkat duygusunu iyi yönde kullanıp çocuğa birçok şey kazandıracak iken farkında olmadan yanlış yönde kullanması şefkat zehirlenmesine yol açıyor. Anne, odasını toplamayan, dersini yapmayan çocuğa hizmetkar olur, onun yerine bu işleri kendi yaparsa kendine verilen şefkat duygusunu kötüye kullanmış olur.

Harçlığın fazla verilmesi

Çocuğun da bunu arkadaşlarına karşı bir güç gösterisi olarak kullanmamasına ve savurgan olmasına, ilerleyen yaşlarda ise tatminsizlik ve doyumsuzluk hislerine kapılmasına neden olabilmektedir. Harçlığın az verilmesi durumunda ise çocuk arkadaşlarının yanında eziklik yaşayabilir, bu duygusu ortadan kaldırmak için davranış bozukluklarından, çalma vb yanlış tercihlere başvurabilir. Harçlık verilirken kardeşler arasında denge sağlanmalı, her kardeşe aynı harçlık verilmemeli, harçlığın miktarı yaşa göre artış göstermeli. İlköğretimin ilk aşamalarında çocuklara harçlık günlük, ilköğretimin ikinci aşamasına doğru haftalık verilmeli.

Cep harçlığı verilirken “ben çektim çocuğum çekmesin” anlayışına sahip anne ve babanın bütün imkanları abartılı bir şekilde çocuğuna sunması doyumsuz bir neslin yetişmesine neden olur.

Çocuğumun sorumluluk duygusunu nasıl arttırabilirim?

  • Çocuğa neyi, nasıl, ne zaman yapacağını anlatın.
  • Çocuğa sorumluluk verirken yaşına ve fiziki durumuna dikkat edin.
  • Anne baba olarak verdiğiniz sözlerin arkasında durarak örnek olun.
  • Aşırı koruyucu davranmayın.
  • Çocuğun hata yapabileceğini, hataların ona tecrübe kazandıracağını kabul edin.
  • Yerine getirdiği işlerle ilgili onaylayın.
  • Çocuklar bazen kuralları denemek ister. Onların bu deneyimlerinin sonuçlarına katlanmasına izin verin.
  • Sorunlarını onun adına çözmeyin.
  • Bazı tercihleri ve seçimleri kendisinin yapmasına izin verin.
  • Görev dağılımı yaparken adaletli olun.

Mutluluk önerisi

Hayatta çıtayı fazla tutarsak, hep en fazlasını, en güzelini, en mükemmelini istemek sonucunda mutsuz olmamız kaçınılmazdır. Hayatta temel formüllerden bir tanesi azar azar başarıp sonra hedefleri büyütmek. İnsanı mutsuz eden şeylerden bir tanesi sosyal piramitte en üste bakarak üzülmek kahrolmak değil. Bulunduğun yerde kendi kendine mutlu olmayı bilmektir. İnsanlar çoğu zaman sahip olduğu şeylerin kıymetini bilmezler.

   

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.