Üniter Devlet Nedir? Özellikleri Nelerdir?


Dünyadaki ülkelerin büyük bir çoğunluğunda kullanılan üniter devlet yapısı, siyasi otoritenin tek bir merkezden idare edilmesine ve yönetilmesine verilen bir isimdir. Üniter devlet anlayışında, yasama, yürütme ve yargı organları tektir. Koyulan yasa, ülke sınırları içerisinde yaşayan herkesi kapsamakta ve herkese aynı şekilde uygulanmaktadır. Üniter devlette, devlet bir bütündür ve bölünmezdir. Ancak üniter devlet anlayışında il veya ilçe gibi merkez yönetime bağlı olan küçük birimler bulunabilmektedir.

Bu birimler küçük ve sadece idari yetkileri olan, herhangi bir yasama ve yargı yetkisi olmayan birimlerdir. Tüm bu il ve ilçeler aynı egemenliğe aittirler. Koyulan yasa ve kanunlar tüm il ve ilçelerde aynı şekilde uygulanır. Ancak bu birimler, kendi sınırları içerisindeki sosyal hayatı düzenleyecek bazı ufak düzenlemeler yapabilmektedirler.

Üniter Devletin Özellikleri Nelerdir;

Üniter devlet anlayışının en önemli özelliği, devletin ve devleti oluşturan tüm unsurların bütün ve bölünmez yapıda olmasıdır. Devletin yasama, yürütme ve yargı organları belirlenen tek bir yerde alınmakta, bunun dışında hiçbir birim veya kurumun bu tarz yetkileri olmamaktadır.

Devletin yasama organının tek olması ülkemizdeki Türkiye Büyük Millet Meclisi ile açıklanabilir. Ülkemizde yasa koyma yetkisi meclise aittir ve mecliste alınan yasalar ülkenin her yerinde aynı şartlar altında geçerlidir ve bu haliyle uygulanır. Yasalara uymamanın cezası da ülkedeki her yerde ve herkes için aynı şekilde uygulanmaktadır. Örnek vermek gerekirse, ülkemizde Türk Ceza Kanunu, belirli suçlara uygulanacak cezaları açık bir şekilde belirtmektedir. Burada yer alan hükümler her yerde uygulanır.

Üniter Devlet Çeşitleri ve Dünyadaki Üniter Devletler;

Türkiye başta olmak üzere birçok Avrupa ve dünya ülkesi üniter devlet anlayışı ile yönetilmektedir. Yunanistan, Portekiz, İtalya, Çin, Endonezya, Güney Kore gibi ülkeler de üniter devlet anlayışını benimsemişlerdir.

Üniter devlet, merkezi üniter devlet ve adem-i merkezi üniter devlet olmak üzere ikiye ayrılmış durumadır. Adem-i merkezi üniter devlet anlayışı merkez yönetimin gücünü azaltarak yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılması anlayışına dayanmaktadır. Zaten kelime anlamı da merkezin yokluğu anlamına gelmektedir. Liberal görüşün savunduğu yönetim tarzlarından bir tanesidir.

Üniter devletin özelliklerini kısaca ve maddeler halinde sıralamak gerekirse;

– Anayasanın tek olması.

– Ülke bütününde aynı kanun ve yasaların uygulanması.

– Yasama organının tek olması.

– Ülke, il ve ilçe gibi küçük yönetim birimlerine ayrılmış olsa da merkezi idareden aldıkları yetkilerin bazılarını kullanabilmektedir.

Üniter Devlet Yapısıyla Yönetilen Ülkeler; (Üniter Cumhuriyetler Listesi)

– Afganistan
– Angola
– Arnavutluk
– Azerbaycan
– Bangladeş
– Beyaz Rusya
– Benin
– Bolivya
– Botsvana
– Bulgaristan
– Burkina Faso
– Burundi
– Cezayir
– Cibuti
– Çad
– Çek Cumhuriyeti
– Çin Halk Cumhuriyeti[3]
– Dominika
– Dominik Cumhuriyeti
– Doğu Timor
– Ekvador
– El Salvador
– Endonezya
– Eritre
– Ermenistan
– Estonya
– Fiji
– Fildişi Sahili
– Filipinler
– Finlandiya
– Fransa Cumhuriyeti
– Gabon
– Gambiya
– Gana
– Guatemala
– Gine
– Gine-Bissau
– Guyana
– Güney Afrika
– Güney Kore
– Gürcistan
– Haiti
– Hırvatistan
– Honduras
– İran
– İrlanda
– İsrail
– İtalya
– İzlanda
– Kamerun
– Kazakistan
– Kenya
– Kırgızistan
– Kiribati
– Kolombiya
– Kongo Cumhuriyeti
– Kosta Rika
– Kuzey Kore
– Küba
– Laos
– Letonya
– Liberya
– Libya
– Litvanya
– Lübnan
– Macaristan
– Madagaskar
– Makedonya
– Malavi
– Maldivler
– Mali
– Malta
– Marshall Adaları
– Mısır
– Moritanya
– Mauritius
– Moldova
– Moğolistan
– Karadağ
– Mozambik
– Myanmar
– Namibya
– Nauru
– Nikaragua
– Nijerya
– Yeşil Burun Adaları
– Orta Afrika Cumhuriyeti
– Panama
– Paraguay
– Peru
– Polonya
– Portekiz
– Romanya
– Ruanda
– Samoa
– San Marino
– São Tomé ve Príncipe
– Senegal
– Sırbistan
– Seyşeller
– Sierra Leone
– Singapur
– Slovakya
– Slovenya
– Sri Lanka
– Surinam
– Suriye
– Şili
– Tacikistan
– Tanzanya
– Tayvan
– Togo
– Trinidad ve Tobago
– Tunus
– Türkiye Cumhuriyeti
– Türkmenistan
– Uganda
– Ukrayna
– Uruguay
– Özbekistan
– Vanuatu
– Vietnam
– Yunanistan
– Yemen
– Zambiya
– Zimbabve


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.