Yüksek Tansiyona İyi Gelen Şeyler ve Tedavisi


Yüksek tansiyon olarak da bilinen hipertansiyon, damarlarınızdan pompalanan kan basıncının olması gerekenden yüksek olduğunda ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Yüksek tansiyon veya hipertansiyon, “sessiz katil” olarak adlandırılır, çünkü genellikle hiçbir uyarı işareti veya semptomu yoktur ve birçok kişi bunu bilmemektedir. Zamanla, sabit basıncın aşırı yüklemesi sonucunda dolaşım sisteminizin üstesinden gelerek sıklıkla ciddi sağlık sorunlarına neden olur.

Hipertansiyon, kan basıncının normal kabul edilen değerlerin üzerine çıkmasıdır. Kan basıncı hastaya ait özellikler (yaş, cinsiyet,ırk) ve fiziksel durumdan (istirahat, efor) etkilene bir parametredir. Hipertansiyon hastalığı, ülkemizde yaklaşık 15 milyon kişide görülmektedir.

Günümüzde kabul edilen kan basıncı değeri istirahat halindeki normal bir yetişkinde 120 / 80 mmHg’ dır. Hipertansiyon tanısının konması için en çok iki ay içinde en az üç kez kan basınıcının 140/ 90mmHg ve yukarısında olması veya muayenede hipertansiyona bağlı hedef organ hasarı ve/veya D. Mellitus ile birlikte 130/85 mmHg ve yukarısında olması gereklidir. Genellikle arteriollerin daralması sonucu kanın damar duvarına daha fazla basınç yapması ile ortaya çıkar. Bu daralan damarlardan kanı geçirebilmek için kalp daha çok çalışır.

Kan basıncı iki terimle ifade edilir;

1- Sistolik kan basıncı: Kalbin vucüda kanı pompaladığı yani kasıldığı anki damar duvarına kanın uyguladığı basıncı ifade eder.
2- Diastolik kan basıncı: Kalbin gevşediği anda damar duvarına uygulana basıncı ifade eder.

Hipertansiyon Belirtileri

‘’Sessiz düşman’’ terimi hipertansiyon için sıklıkla kullanılan bir terim. Nedeni ise hipertansiyonun yıllarca hiç belirti vermeden böbrek, beyin, kalp ve damar sistemine hasar verebilme olasılığıdır. Bu nedenle belli aralıklarla kan basıncınızı ölçtürmeniz gerekir. En belirgin hipertansiyon belirtileri arasında aşırı yüksek kan basıncına bağlı olarak baş ağrısı, baş dönmesi, nefes darlığı, çarpıntı, göğüs ağrısı, görmede bozukluk oluşabilir. Ayrıca hipertansiyon belirtileri arasında;

  • halsizlik,
  • yorgunluk,
  • burun kanaması,
  • kulaklarda çınlama,
  • yürüme ve merdiven çıkmada zorlanma,
  • bazen çok sık idrara çıkma,
  • bacaklarda şişlik olabilir,
  • Mide bulantısı,
  • Görme ile ilgili problemler,
  • Düzensiz kalp atışı,
  • İdrarda kan olması,

Hipertansiyon belirtilerinden biri ya da birkaçı hissedildiğinde mutlaka bir doktora başvurulmalıdır. Her yüz kişinden birinde bulunan çok yüksek kan basıncı (malign hipertansiyon) adı verilen durumda ise zonklayıcı baş ağrısı, bulantı, kusma, görme bozukluğu, baş dönmesi bazen de böbrek yetersizliği görülebilir. Bu acil bir durumdur ve organ hasarından korunmak için mutlaka hastaneye başvurulmalıdır. Kan basıncının çok yükseldiği durumlarda da, çift görme, dilde peltekleşme, yüzde veya vücutta karıncalanma da hipertansiyon belirtisi olarak kendini hissettirir.

Hipertansiyonun neden olduğu komplikasyonlar

1. Hipertansif atak: Aniden tansiyonun yükselmesi sonucu ortaya çıkar. Hastanın hayati organları tehlikeye girebilir. Bu esnada ortaya çıkabilecek risklerin başında şu durumlar yer alır.

– Hipertansif ensefalopati
– Sol ventrikül yetmezliği ve akut akciğer ödemi
– Angina pectoris
– Nadir de olsa aort disseksiyonu

2. Ateroskleroz: Hipertansif hastaların %50-60 ‘ında erken arteryoskleroz saptanmaktadır. Hipertansiyonun damar sistemine etkilerinin saptanmasında en basit ve değerli metod göz dibi muayenesidir. Burada ilk devrede sadece fonksiyonel damar değişiklikleri ( arteryoller vazospazm) varken, ikinci devrede yapısal vasküler değişiklikler, üçüncü devrede retina harabiyetine ait bulgular, dördüncü devrede ise bunlara ek olarak bilateral papil ödemi izlenir.

3. Kalp: Hipertansif hastaların %65’inden fazlası sol kalp yetmezliği veya koroner kalp hastalığı nedeniyle %80’inden fazlası da kardiyovasküler komplikasyonlara bağlı olarak hayatını kaybeder.

Hipertansiyona bağlı olarak kalp basınç yüklenmesi altında kalır. Başlangıçta basınç yüklenmesi nedeniyle sol ventrikülde konsantrik hipertrofi meydana gelir. Daha sonra zaman içinde kalpte dilatasyon gelişerek, sol ventrikül sistolik yetmezliği ortaya çıkar. ( Kalp yetmezliği gelişen hastalarda kalp atım hacminin azalması nedeniyle tansiyon yüksekliğinde azalma ortaya çıkabilir. Bu durum hasta için iyi bir bulgu değildir.)

Sol ventrikül hipertorfisi artmış mortalite ve kardiyovasküler morbidite riskinin objektif bir göstergesidir. Ekokardiyografide septumun diastolik kalınlığı 12 mm ve üzerinde ise hipertrofi mevcuttur.

4. Beyin: Hipertansif hastaların yaklaşık %15 inin ölüm sebebi serebro-vasküler hastalıklardır.

– Serebral iskemi ve enfarktüs: Çoğunlukla intrakraniyal ve ekstrakraniyal arterioskleroz sonucu gelişir.
– Serebral kanamalar: Hipertansif hastaların %85 inde tıkayıcı tipte, %15 inde ise kanayıcı tipte stroke gelişir.
– Hipertansif Ensefalopati:Beyin kan dolaşımının otoregülasyonunda bozulma ve beyin ödeminin gelişmesine bağlı olarak çok şiddetli baş ağrısı, bulantı, kusma, görme bozukluğu, tremor, şuur kaybı, konvulsiyonlar izlenir. Derhal kan basıncı düzeltilmezse solunum bozulması, ağır aritmiler ve ölüm gelişir.

5. Böbrek: Hipertansiyonda en sık görülen renal komplikasyon, hem efferent ve afferent arteriyollerde, hem de glomerulleryumakta arteriyoskleroz gelişmesi sonucu glomerüler filtrasyonda azalma ve tübüler fonksiyonlarda bozulma gelişmesidir. Glomerüler lezyonlardan dolayı mikroskobik hematüri ve proteinüri meydana gelir. Hastaların yaklaışık % 10-17 si hipertansif böbrek yetmezliği nedeniyle ölür.

6. Hipertansiyonlu hastalarda kan kaybı: Hematüri, epistaksis, hemoptizi ve çok nadiren metrorarji nedeniyle olabilmektedir.

7. Abdominal aort anevrizması: 65 yaş üzerindeki hipertansif erkek hastaların yaklaşık %10 unda, % 90 ifrarenal ve yaklaşık üçte birinde iliak arterleri de içeren abdominal aort anevrizması ( çap > 3cm) mevcuttur. Tanısı ultrasonografi, tomografi veya anjiografiyle konur.

8. Aort Disseksiyonu: Bütün aort disseksiyonlarının yaklaşık % 80 i hipertansiyona bağlı olarak ortaya çıkar. Son derece nadir görülen ve ortaya çıktığında son derece ölümcül olan aort disseksiyonunda aortanın intima tabakası yırtılarak media tabakasından ayrılır ve aort içinde ikinci bir yalancı lümen ortaya çıkar.

Hipertansiyon hastalığını tetikleyen sebepler

Hipertansiyonun tetikleyicileri var. Yoğun sigara kullanımı, hareketsiz yaşam, obezite, kontrol edemediğimiz stres. Tüm bunlar hipertansiyonun önemli tetikliyicileridir. İlaç tedavisi ile mutlaka zayıflama programları. Sigara bırakma programları hayatının vazgeçilmez unusuru haline de getirmeye çalışıyoruz hipertansiyon hastasını.

Evre 2 hipertansiyonlarda bile kan basıcı değeri 16 olan hastalarda bile etkili kilo vermeler ile ilaç kullanma ihtiyacı ortadan kalkabiliyor. Biz bir taraftan kilo alıyoruz hem hareket etmiyoruz. Hem çok sigara içiyoruz. Hem stresimizi yönetemiyoruz. Diğer taraftan tansiyonumuzun normal gitmesini bekliyorsak çok şey bekliyoruz.

Hipertansiyon, olağandan yüksek olan atardamar basıncı demektir.

Hipertansiyon (yüksek tansiyon) nasıl teşhis edilir?

Hipertansiyon, bir doktor tarafından, tansiyon aleti ile ölçülerek teşhis edilir. Eğer ölçüm sonucunda kan basıncınız 140/90 veya daha fazla çıktıysa, hipertansiyonunuz olduğu ortaya çıkar.
Daha kapsamlı bir teşhis için fiziksel muayeneden de geçebilirsiniz. Kan testleri ve EKG de teşhis için kullanılır.

Hipertansiyon (yüksek tansiyon) nasıl tedavi edilir?

Hipertansiyon tedavisinin esas amacı, kan basıncınızı 140/90’ın altına düşürmektir. Hipertansiyon tedavisi, kalp krizi, felç ve kalp yetmezliği risklerini azaltmak için de son derece önemlidir.

Hipertansiyon medikal olarak ya da yaşam tarzı değişikliklerine gidilerek tedavi edilebilen bir hastalıktır. Yapmanız gereken önemli yaşam tarzı değişiklikleri; sigarayı bırakmak, kilo vermek, sağlıklı beslenmek, sodyum alımını azaltmak, düzenli egzersiz yapmak ve alkol alımını limitlemektir.

Hipertansiyonu tedavi etmek için kullanılan medikal yöntemler; doktorunuzun önereceği bazı ilaçları düzenli olarak almaktır.

Eğer kan basıncı başarılı bir şekilde düşürülebilirse, düzenli check-up yaptırmak ve önlem amaçlı ölçümler yaptırmak son derece önemlidir.

Hipertansiyon (yüksek tansiyon) nasıl önlenir?

Hipertansionu önlemenin ilk kuralı, yaşam tarzınızı düzgün beslenecek ve egzersiz yapacak şekilde ayarlamaktır. Sağlıklı kilonuzda olmak, tuz alımını, alkol tüketimini ve stresi azaltmak önemlidir.

Önemli organlarda zarar oluşmasını ve felç, kalp krizi ve böbrek yetmezliği gibi sorunların oluşumunu engellemek için hipertansiyonu ilk safhasındayken tespit etmek ve tedavi etmek önem teşkil eder.

Hipertansiyon beyin yaşlanmasını da hızlandırır.

Yüksek tansiyon nasıl tedavi edilir?

Yüksek tansiyona iyi gelen şeyler denildiği zaman akla ilk olarak yaşam tarzınızı değiştirmek gelir. Bu yöntem yüksek tansiyon kontrolüne doğru uzun ve yararlı bir yol kat etmenize yardımcı olabilir. Doktorunuz daha az tuzlu ve sağlıklı besinler yemenizi, düzenli egzersiz yapmanızı, sigarayı bırakmanızı ve sağlıklı bir kilo vermenizi önerir. Ancak bazen yaşam tarzındaki bu değişiklikler bile tek başına yeterli değildir.

Diyet ve egzersizlere ek olarak doktorunuz, kan basıncınızı düşürmek için ilaç tedavisi önerebilir. Tansiyon tedavisindeki amaçladığınız hedef, tansiyonunuzun ne kadar yüksek olduğuna ve sizin ne kadar sağlıklı olduğunuz ile alakalıdır.

Kan basıncı ideal hedefi 120/80 mmHg veya daha düşük olsa da, doktorlar bu seviyeye ulaşmak için ilaç tedavisine ihtiyaç duymayabilirler.

Eğer 60 yaşında ya da daha yaşlı iseniz ve ilaç kullanıyorsanız, sistolik kan basıncınız düşer (140 mm Hg’dan daha düşük gibi), ilaçlarınızın sağlığınıza ya da yaşam kalitenize olumsuz etkileri olmadıkça da değiştirilmesi gerekmez.

Yüksek tansiyon tedavisinde kullanılan ilaçlar

Tiazid diüretikleri

Bazen su hapları olarak adlandırılan diüretikler, böbreklerinizde vücudunuzun sodyum ve suyu elimine etmesine yardımcı olan, kan hacmini düşüren ilaçlardır. Tiyazid diüretikleri, yüksek tansiyon ilaçlarında genellikle ilk fakat tek seçenek değildir. Tiazid diüretikleri hidroklorotiazid (Mikrozit), klortalidon ve diğerlerini içerir.

Bir diüretik almıyorsanız ve kan basıncınız yüksek kalıyorsa, hâlihazırda bir diüretik ilacın eklenmesiyle ilgili olarak doktorunuzla konuşun. Diüretikler veya kalsiyum kanal blokerleri, yaşlı insanlarda, tek başına anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörlerinden daha iyi çalışabilir. Diüretiklerin ortak bir yan etkisi, idrara çıkma artışıdır.

Beta blokerlar

Bu ilaçlar kalbinizdeki iş yükünü azaltır ve kan damarlarınızı açar, kalbinizin daha yavaş ve daha az güçle çalışmasını sağlar. Beta blokerlarda, acebutolol (Sekral), atenolol (Tenormin) ve diğerleri bulunur.

Tek başına reçete edildiğinde, beta blokerlar özellikle yaşlı insanlarda iyi sonuçlar vermeyebilir, ancak diğer kan basıncı ilaçları ile kombine edildiğinde etkili olabilirler.

Anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri

Isinopril (Zestril), benazepril (Lotensin), kaptopril (Capoten) ve diğerleri gibi bu ilaçlar, kan damarlarını daraltan doğal bir kimyasalın oluşumunu engelleyerek kan damarlarını rahatlatmaya yardımcı olur. Kronik böbrek hastalığı olan insanlar, ilaçlarından biri olan bir ACE inhibitöründen yararlanabilir.

Anjiyotensin II reseptör blokerleri (ARB’ler)

Bu ilaçlar, damarları daraltan doğal bir kimyasalın oluşumunu değil eylemi engelleyerek kan damarlarının rahatlamasına yardımcı olur. ARB’lere kandesartan (Atacand), losartan (Cozaar) ve diğerleri dâhildir. Kronik böbrek hastalığı olan insanlar, ilaçlarından biri olarak bir ARB’ye sahip olarak kendilerine fayda sağlayabilirler.

Kalsiyum kanal blokerleri

mlodipin (Norvasc), diltiazem (Cardizem, Tiazac, diğerleri) ve diğerleri gibi bu ilaçlar kan damarlarınızdaki kasları rahatlatmaya yardımcı olur. Bazıları kalp atış hızınızı yavaşlatır. Kalsiyum kanal blokerleri, yaşlı insanlar için tek başına ACE inhibitörlerinden daha iyi çalışabilir.

Greyfurt suyu, bazı kalsiyum kanal blokerleri ile etkileşime girerek ilacın kan seviyelerini arttırır ve sizi yan etkileri daha yüksek riske sokar. Etkileşimden endişe duyuyorsanız doktorunuzla veya eczacınıza danışın.

Renin inhibitörleri

Aliskiren (Tekturna) böbrekleriniz tarafından üretilen ve kan basıncını arttıran bir dizi kimyasal basamağa başlayan bir enzim olan renin üretimini yavaşlatır.

Tekturna, bu işlemi başlatmak için renin yeteneğini azaltarak çalışır. İnme dâhil olmak üzere ciddi komplikasyonlar gelişme riski nedeniyle, aliskiener’i ACE inhibitörleri veya ARB’ler ile almamanız gerekir.

Yüksek tansiyon tedavisinde kullanılan ilave ilaçlar

Yukarıdaki ilaçların kombinasyonlarıyla kan basıncının hedefine ulaşmada sorun yaşıyorsanız, doktorunuz şunları reçete edebilir:

Alfa blokerler

Bu ilaçlar kan damarlarına sinir uyarılarını azaltır ve dar kan damarlarındaki doğal kimyasalların etkilerini azaltır. Alfa blokerler doxazosin (Cardura), prazosin (Minipress) ve diğerlerini içerir.

Alfa-beta blokerler

Sinir uyarılarını kan damarlarına azaltmanın yanı sıra, alfa-beta blokerler, damarlardan pompalanması gereken kan miktarını azaltmak için kalp atışını yavaşlatır. Alfa-beta blokerleri arasında carvedilol (Coreg) ve labetalol (Trandate) bulunur.

Merkezi etkili ajanlar

Bu ilaçlar beyninizin sinir sisteminize kalp atış hızınızı arttırıp kan damarlarınızı daraltmasını sinyal vermesini önler. Bu ilaçlara örnek olarak klonidin (Catapres, Kapvay), guanfasin (Intuniv, Tenex) ve metildopayı verebiliriz.

Vazodilatörler

Hidralazin ve minoksidil de dahil olmak üzere bu ilaçlar doğrudan damar duvarlarındaki kaslar üzerinde çalışarak kasların sıkışmasını ve arterlerinizin daralmasını engel olurlar.

Aldosteron antagonistleri

Bu ilaçlara örnek olarak spironolakton (Aldakton) ve eplerenondur (Inspra) verilebilir. Bu ilaçlar, yüksek tansiyona katkıda bulunabilecek tuz ve sıvı retansiyonuna neden olabilecek doğal bir kimyasalın etkisini bloke eder.

İhtiyacınız olan günlük ilaç dozlarının sayısını azaltmak için, doktorunuz tek bir ilacın daha büyük dozlarından ziyade düşük dozlu ilaçların kombinasyonunu reçete edebilir. Aslında, iki veya daha fazla kan basıncı düşürücü genellikle birinden daha etkilidir. Bazen en etkili ilaçları veya ilaç kombinasyonunu bulmak deneme yanılma meselesidir.

Yüksek tansiyon tedavisinde yaşam tarzı değişikliğinin etkileri

Doktorunuzun yüksek tansiyonunuzu tedavi etmek için hangi ilaçları vermiş olursa olsun, tansiyonunuzu düşürmek için bazı yaşam tarzı değişiklikleri yapmanız gerekecektir.

Doktorunuz şunları içeren çeşitli yaşam tarzı değişiklikleri önerebilir:

  • Daha az tuz ile daha sağlıklı bir beslenme programı
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • İçtiğiniz alkol miktarını belli bir seviyeye çekmek
  • Kiloluysanız sağlıklı bir kilo verme programı

Tansiyonunuz inatla yüksek derecede kalıyorsa, bunlardan biri genellikle diüretik olmak üzere en az üç farklı yüksek tansiyon ilacı kullanmanızı gerektirecek dirençli hipertansiyonunuz olabilir. Yüksek tansiyonu kontrol eden ancak aynı anda dört farklı ilaç kullanan insanlar bu kontrole ulaşmak için dirençli hipertansiyona sahip oldukları düşünülmektedir. Yüksek tansiyonun ikincil bir nedeni olma olasılığı genellikle gözden geçirilmelidir. Buna ek olarak, siz ve doktorunuz diğer koşullar için aldığınız ilaçları inceleyebilir. Bazı ilaçlar, gıdalar veya takviyeler, yüksek tansiyonunuzu kötüleştirebilir veya yüksek tansiyon ilaçlarınızın etkili şekilde çalışmasını önleyebilir. Aldığınız tüm ilaçlar veya takviyeler hakkında doktorunuza açık ve dürüst olun.


E-posta hesabınız yayımlanmayacak.